“Nghệ thuật 1 là môn gì” – câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại khiến không ít phụ huynh và học sinh lúng túng khi lần đầu nhìn thấy tên môn học trong thời khóa biểu. Thực tếệthuậtlàmôngìGiảimãmônhọcgâytòmòtrongchươngtrìnhphổthôsả Việt Nam， đây không phải là một môn học bí ẩn hay mới lạ. Nghệ thuật 1 là tên gọi chính thức của môn Mỹ thuật trong chương trình giáo dục phổ thông 2018， được dạy từ lớp 1 đến lớp 9. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo， môn Nghệ thuật ở cấp tiểu học và trung học cơ sở gồm hai phân môn: Âm nhạc và Mỹ thuật. Trong đó， Nghệ thuật 1 thường được hiểu là phần Mỹ thuật。còn Nghệ thuật 2 là phần Âm nhạc. Sự nhầm lẫn xảy ra vì nhiều người quen với cách gọi cũ là “Mỹ thuật” hoặc “Âm nhạc” riêng biệt.Tại sao lại có cách đánh số này?Trong chương trình mới， môn Nghệ thuật được thiết kế tích hợp ở giai đoạn giáo dục cơ bản. Học sinh học xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 9， nhưng nội dung được chia thành các mạch kiến thức: Nghệ thuật tạo hình (Mỹ thuật) và Nghệ thuật biểu diễn (Âm nhạc). Khi nhà trường phân công giáo viên hoặc xếp thời khóa biểu， họ dùng ký hiệu “Nghệ thuật 1” và “Nghệ thuật 2” để phân biệt hai phân môn. Chẳng hạn， một trường tiểu học ở Hà Nội mà tôi có dịp tìm hiểu ghi rõ: “Nghệ thuật 1 – Cô Lan (Mỹ thuật)”。
“Nghệ thuật 2 – Thầy Hùng (Âm nhạc)”. Học sinh lớp 3A có tiết Nghệ thuật 1 vào thứ Ba， tiết Nghệ thuật 2 vào thứ Năm. Cách gọi này giúp nhà trường quản lý thời khóa biểu thống nhất， tránh nhầm lẫn giữa hai giáo viên khác nhau.Vậy nội dung cụ thể của Nghệ thuật 1 là gì?Đó là các hoạt động vẽ， nặn， cắt dán， xé dán， tạo hình từ vật liệu đơn giản. Học sinh được làm quen với đường nét， màu sắc， hình khối。bố cục. Lớp 1 tập vẽ nét thẳng， nét cong;lớp 3 học vẽ tranh phong cảnh， vẽ chân dung đơn giản;lớp 5 bắt đầu tìm hiểu về tranh dân gian Đông Hồ， tạo hình con vật bằng đất nặn. Lên trung học cơ sở， Nghệ thuật 1 (Mỹ thuật) chuyển sang các chủ đề như thiết kế thời trang， trang trí nội thất， vẽ theo mẫu， vẽ tranh đề tài. Cô Nguyễn Thị Hồng， giáo viên Mỹ thuật tại một trường THCS ở TP.HCM， chia sẻ: “Nhiều em hỏi Nghệ thuật 1 là môn gì， tôi thường giải thích ngắn gọn: đó là môn vẽ. Nhưng không chỉ vẽ， các em còn được làm mô hình， sáng tác tranh từ lá cây， vỏ chai. Môn học này giúp học sinh phát triển trí tưởng tượng và kỹ năng quan sát”
Điều đáng chú ý là Nghệ thuật 1 không có nghĩa là “môn nghệ thuật thứ nhất” hay môn học dành cho học sinh yếu kém. Cách đánh số chỉ mang tính kỹ thuật. Trong chương trình lớp 10， môn Nghệ thuật trở thành môn tự chọn với hai nhánh: Âm nhạc và Mỹ thuật， không còn gọi là Nghệ thuật 1 hay 2 nữa. Nhiều học sinh lớp 10 khi chuyển cấp thường ngạc nhiên vì không thấy “Nghệ thuật 1” trong danh sách môn học. Thực ra， nếu chọn Mỹ thuật， các em sẽ học chuyên sâu về hội họa。đồ họa， điêu khắc. Còn nếu chọn Âm nhạc， các em học thanh nhạc， nhạc cụ. Sự thay đổi này phản ánh định hướng phân hóa của chương trình mới: giai đoạn cơ bản thì tích hợp， giai đoạn định hướng nghề nghiệp thì chuyên sâu.Nhìn từ góc độ thực tế， việc gọi tên “Nghệ thuật 1” gây không ít rắc rối cho phụ huynh khi mua sách vở hoặc đăng ký lớp học thêm. Trên các diễn đàn giáo dục， không ít câu hỏi kiểu “Nghệ thuật 1 là môn gì mà con tôi không có sách”. Câu trả lời là môn này không có sách giáo khoa riêng in chữ “Nghệ thuật 1”， mà dùng chung sách Mỹ thuật hoặc tài liệu do giáo viên biên soạn. Ở một số trường， giáo viên chủ động thiết kế bài giảng tích hợp cả âm nhạc và mỹ thuật trong cùng một tiết， nhưng vẫn ghi điểm danh là Nghệ thuật 1. Điều này cho thấy sự linh hoạt trong triển khai。
dù đôi khi gây nhầm lẫn cho người ngoài ngành. Tóm lại， Nghệ thuật 1 chính là phân môn Mỹ thuật trong môn Nghệ thuật – một cái tên hành chính， không phải môn học xa lạ. Hiểu đúng bản chất sẽ giúp phụ huynh và học sinh bớt bỡ ngỡ， đồng thời thấy được vai trò của giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường phổ thông.
