Buổi tối thứ BaệthuậtlàmôngìGócnhìntừlớphọcvẽtruyềnthầnởSàiGòcao lầu gần đây， lớp vẽ ở một con hẻm nhỏ trên đường Nguyễn Đình Chiểu， quận 3， Sài Gòn， vẫn sáng đèn. Mười hai học viên ngồi quây quần quanh chiếc bàn gỗ dài， mỗi người cầm một cây chì than。chăm chú tái hiện khuôn mặt một cụ già trong bức ảnh đen trắng. Cô giáo， họa sĩ Nguyễn Thị Hồng Ân， đi từng bàn， chỉ vào một đường nét và nói: “Cằm ở đây hơi lệch， nhưng ánh mắt thì đúng thần rồi” Không ai trong số họ gọi môn học này là “nghệ thuật” theo kiểu trừu tượng. Họ gọi nó là “vẽ truyền thần”. Vậy nghệ thuật là môn gì hay chỉ là một cái tên khác của những buổi tối như thế này?Tôi từng nghĩ nghệ thuật là một môn học chỉ dành cho những ai có năng khiếu đặc biệt. Nhưng khi ngồi dự một buổi học của lớp vẽ truyền thần， tôi nhận ra điều ngược lại. Một anh thợ sửa xe máy， một cô giáo dạy tiểu học， một nhân viên ngân hàng sắp nghỉ hưu – tất cả đều có thể vẽ được một khuôn mặt có hồn sau vài tháng. Họ không cần biết định nghĩa hàn lâm của “nghệ thuật là môn gì”. Họ chỉ cần biết cách quan sát. Cô Hồng Ân nói với tôi: “Vẽ truyền thần không phải là sao chép. Nó là môn học về sự kiên nhẫn và lòng trắc ẩn. Anh phải nhìn thấy nỗi buồn trong mắt người đối diện trước khi vẽ nó”Trong chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam， mỹ thuật là một môn học bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9， nhưng thường bị xem nhẹ. Nhiều phụ huynh hỏi tôi: “Học vẽ để làm gì khi con tôi cần thi đại học”. Câu hỏi đó vô tình thu hẹp ý nghĩa của nghệ thuật thành một môn phụ. Thực tế， các nghiên cứu từ Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch năm 2022 cho thấy sinh viên y khoa tham gia các lớp vẽ quan sát có khả năng chẩn đoán hình ảnh tốt hơn 23% so với nhóm đối chứng. Nghệ thuật không chỉ là vẽ đẹp. Nó là một phương pháp rèn luyện tư duy.Ở một góc khác của thành phố， tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong， câu lạc bộ nghệ thuật thị giác tổ chức triển lãm nhỏ mỗi tháng. Một học sinh lớp 11 tên Minh chia sẻ với tôi rằng bạn ấy từng nghĩ “nghệ thuật là môn gì hay” chỉ để giải trí. Nhưng sau khi vẽ chân dung một bệnh nhân ung thư trong dự án cộng đồng。Minh thay đổi hoàn toàn. “Em hiểu rằng một bức vẽ có thể an ủi người khác hơn cả lời nói” Đó là lúc nghệ thuật trở thành môn học về con người， không phải về điểm số.Vậy còn câu hỏi nghệ thuật là môn gì hay?Với tôi。
nó là môn học của sự chú ý. Trong một thế giới đầy tiếng ồn， khả năng nhìn chậm， nghe sâu và cảm nhận tinh tế là một kỹ năng sống còn. Lớp vẽ truyền thần ở quận 3 không đào tạo họa sĩ nổi tiếng. Nó đào tạo những con người biết dừng lại， biết lắng nghe và biết yêu thương. Đó là câu trả lời thực tế nhất mà tôi từng nhận được.
