Những câu chuyện kể bên bếp lửaĐiểmsángvănhọcdângianđángchúýquacácmùalễhộphở gà gần đây， những làn điệu dân ca vang vọng giữa núi rừng Tây Bắc hay tiếng hát ví， hát dặm trên sông Lam – đó không chỉ là ký ức mà còn là dòng chảy văn học dân gian đáng chú ý đang được hồi sinh mạnh mẽ trong đời sống đương đại. Tại lễ hội đền Hùng năm nay， hàng nghìn người dân và du khách đã dừng chân rất lâu trước khu vực trình diễn hát Xoan – một di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều khiến tôi ấn tượng là các nghệ nhân cao tuổi vẫn kiên trì truyền dạy từng làn điệu cho lớp trẻ， trong khi khán giả trẻ hào hứng ghi hình。chia sẻ lên mạng xã hội. Sức sống của văn học dân gian đáng chú ý không nằm ở bảo tàng mà ở chính những không gian diễn xướng như thế.Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa nhận định rằng các thể loại như truyền thuyết。cổ tích， tục ngữ， ca dao đang có dấu hiệu phục hưng nhờ các dự án cộng đồng. Chẳng hạn， nhóm “Kể chuyện làng” tại Hà Nam đã sưu tầm lại hơn 200 truyện kể dân gian về địa phương， in thành sách ảnh và tổ chức đêm kể chuyện hàng tháng. Một thành viên trong nhóm， chị Nguyễn Thị Hòa， chia sẻ: “Chúng tôi không muốn các câu chuyện ông bà kể bị mai một. Trẻ con bây giờ mê truyện tranh， nhưng khi nghe kể về Thánh Gióng bằng giọng địa phương， chúng vẫn ngồi im thin thít” Những nỗ lực này cho thấy văn học dân gian đáng chú ý không chỉ ở giá trị nội dung mà còn ở khả năng kết nối thế hệ.Một điểm son khác là sự lên ngôi của các sản phẩm giải trí lấy chất liệu dân gian. Bộ phim hoạt hình “Dế Mèn phiêu lưu ký” chuyển thể từ truyện của Tô Hoài， hay trò chơi điện tử “Hành trình phương Đông” khai thác motip truyện cổ tích Việt Nam， đã thu hút hàng triệu lượt tải. Giới trẻ không quay lưng với văn học dân gian đáng chú ý， họ chỉ cần một cách tiếp cận mới. Tôi từng chứng kiến một nhóm sinh viên ở Huế dàn dựng vở kịch ngắn dựa trên truyện “Sự tích trầu cau” theo phong cách hài hước， và khán phòng chật kín tiếng cười. Rõ ràng。tính dị bản và linh hoạt của văn học dân gian chính là lợi thế để nó thích nghi với thời đại số.Tuy nhiên， không phải tất cả đều thuận lợi. Nhiều làn điệu dân ca， truyện kể của các dân tộc thiểu số như Mảng。La Hủ， Cống đang đứng trước nguy cơ thất truyền vì lớp nghệ nhân già yếu đi mà không có người kế tục. Một cán bộ văn hóa ở Lai Châu cho biết， việc ghi âm， ghi hình vẫn được tiến hành nhưng để truyền dạy thì rất khó vì không có kinh phí và người trẻ không mặn mà. Đây là thực tế đáng buồn， bởi mỗi khi một cụ nghệ nhân qua đời， có thể cả một kho tàng văn học dân gian đáng chú ý biến mất. Tôi cho rằng cần có chính sách đãi ngộ và chương trình đào tạo bài bản hơn， thay vì chỉ dừng ở các hội thảo mang tính hình thức.
Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy văn học dân gian đáng chú ý nhất ở khả năng phản ánh tâm hồn và bản sắc người Việt qua bao thế hệ. Những câu ca dao về tình yêu quê hương， những truyện cười châm biếm thói hư tật xấu vẫn còn nguyên giá trị. Để dòng chảy này không bị đứt gãy。mỗi người cần chủ động tìm hiểu， kể lại cho con cháu， hoặc đơn giản là tham gia một buổi hát then， hát xẩm ở địa phương. Đừng để đến khi chỉ còn những băng ghi âm mờ tiếng thì mới tiếc nuối.
