Nguyễn Ngọc Tư từng kể rằng cô viết 'Cánh đồng bất tận' chỉ trong ba thángănhọchiệnđạiViệtNamTừtảnvănđôthịđếntiểuthuyếtlịchsửthịt bò ngon gần đây， nhưng phải mất gần chục năm sau đó， độc giả mới thực sự hiểu hết những lớp nghĩa về sự cô đơn và bi kịch của người nông dân Nam Bộ. Đó là một cột mốc của văn học hiện đại tại Việt Nam – khi tác phẩm không còn chỉ phản ánh hiện thực， mà còn đào sâu vào tâm lý và những mảnh vỡ của đời sống cá nhân. Nếu như thời kỳ trước， văn học thường gắn với nhiệm vụ tuyên truyền hay ca ngợi tập thể， thì từ sau Đổi mới (1986)， dòng chảy văn học hiện đại tại Việt Nam dần tách thành nhiều nhánh: một nhánh khai thác ký ức chiến tranh qua lăng kính cá nhân， một nhánh lao vào đời sống đô thị với những lo âu thường nhật。và một nhánh quay về lịch sử bằng tiểu thuyết đồ sộ.Điều dễ nhận thấy ở văn học hiện đại tại Việt Nam giai đoạn 2000–2020 là sự lên ngôi của cái tôi. Nhà văn không còn ngại ngần kể về những thất bại， những ham muốn không được thừa nhận， hay những gia đình tan vỡ. Tôi nhớ có lần đọc 'Dưới bóng những cô gái tuổi hoa' của Đỗ Hoàng Diệu， bị cuốn vào lối viết đầy ám ảnh về tuổi trẻ và sự phản kháng. Hay 'Chinatown' của Thuận – một tiểu thuyết ngắn nhưng nén chặt những quan sát sắc lạnh về người Việt tha hương. Những tác phẩm này không cố gắng đưa ra bài học đạo đức。
chúng chỉ kể và để người đọc tự cảm nhận. Đó là điểm khác biệt căn bản so với văn học trước 1986.Một nhánh khác đáng chú ý: tiểu thuyết lịch sử. Nguyễn Xuân Khánh với 'Hồ Quý Ly' và 'Mẫu Thượng Ngàn' đã chứng minh rằng quá khứ có thể được tái hiện mà không cần tô hồng. Nhân vật lịch sử trong tác phẩm của ông có dục vọng， có toan tính， có cả những phút yếu hèn. Cách viết này khiến văn học hiện đại tại Việt Nam trở nên đa chiều hơn， thay vì chỉ có một chiều chính thống. Gần đây。'Từ Dụ Thái Hậu' của Trần Thùy Mai cũng đi theo mạch đó， tập trung vào thân phận người phụ nữ trong cung đình – một góc nhìn hiếm hoi. Tôi cho rằng đây là hướng đi giàu tiềm năng， bởi độc giả trẻ ngày càng tò mò về lịch sử nhưng không muốn bị thuyết giảng.Song song với đó， văn học mạng và các nền tảng tự xuất bản đang làm thay đổi cách văn học hiện đại tại Việt Nam vận hành. Một cây bút ở Hà Nội có thể đăng truyện ngắn lên Facebook， nhận phản hồi trong vài giờ， rồi in thành sách nếu đủ lượt tương tác. Hiện tượng 'Người thầy' của Nguyễn Huy Thiệp từng gây tranh cãi gay gắt。nhưng giờ đây những tranh cãi tương tự diễn ra trên mạng xã hội với tốc độ chóng mặt. Sự tiện lợi này có mặt trái: nhiều tác phẩm bị viết vội， thiếu biên tập， và nhanh chóng chìm vào quên lãng. Tuy vậy， nó cũng mở ra cơ hội cho những giọng nói ngoài luồng – những người không thuộc hội nhà văn， không có nhà xuất bản lớn hậu thuẫn.Nhìn tổng thể， văn học hiện đại tại Việt Nam đang ở giai đoạn phân mảnh nhưng sinh động. Không còn một dòng chủ đạo duy nhất. Mỗi nhà văn， mỗi tác phẩm tự tìm lấy độc giả của mình. Điều này khiến việc đánh giá trở nên khó khăn hơn， nhưng cũng thú vị hơn. Cá nhân tôi tin rằng vài năm tới。
thể loại tản văn đô thị và hồi ký cá nhân sẽ tiếp tục lên ngôi， bởi độc giả trẻ đang tìm kiếm sự đồng cảm hơn là những chân lý lớn lao. Và nếu có một điều chắc chắn， thì đó là: văn học hiện đại tại Việt Nam sẽ không ngừng vận động， như chính đời sống vậy.
