Chị Thu HàẩmnangmỹthuậtGócnhìntừnhữnglớphọcvẽđêmSàiGòcá nấu canh chua truyền thống， chủ một xưởng vẽ nhỏ trên đường Nguyễn Văn Đậu， quận Bình Thạnh。mở cửa lớp học lúc 7 giờ tối. Học viên đủ lứa tuổi， từ cô sinh viên năm nhất đến bác về hưu. Ai cũng cầm trên tay cuốn cẩm nang mỹ thuật do chính chị biên soạn – dày chưa đầy 60 trang， in đen trắng， gáy xoắn. Chị bảo: “Sách dạy vẽ trên thị trường nhiều， nhưng đa phần nói về lý thuyết hàn lâm. Người mới học cần một cuốn cẩm nang mỹ thuật chỉ thẳng vào việc phải làm mỗi buổi”Cuốn cẩm nang mỹ thuật ấy không có chương mục rõ ràng. Trang đầu tiên là bài tập vẽ đường chân trời bằng bút chì 2B. Trang thứ hai hướng dẫn pha màu nước từ ba màu cơ bản. Cứ thế， mỗi trang là một bài tập nhỏ， kèm ảnh chụp tác phẩm của học viên cũ. Chị Hà nói thêm: “Tôi không dạy vẽ đẹp. Tôi dạy cách nhìn. Cẩm nang mỹ thuật phải giúp người học tự tin cầm cọ， chứ không phải chép lại tranh mẫu” Cách làm này khác biệt với nhiều trung tâm mỹ thuật hiện nay。nơi học viên thường được phát giáo trình photo từ sách nước ngoài.Anh Đức， 35 tuổi， nhân viên văn phòng， theo học lớp chị Hà được sáu tháng. Anh kể: “Trước đây tôi mua ba cuốn cẩm nang mỹ thuật， toàn loại dày 300 trang. Đọc thì hiểu， nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Cuốn của chị Hà chỉ 60 trang， mà tôi vẽ được cái cây， con mèo。rồi cả chân dung mẹ tôi” Anh Đức cho biết thêm， nhờ cẩm nang mỹ thuật này， anh tiết kiệm được gần 2 triệu đồng tiền mua sách không cần thiết. Một học viên khác， chị Lan， 52 tuổi， bán tạp hóa， thì bảo: “Tôi học để vẽ tặng cháu. Cẩm nang mỹ thuật của chị Hà có bài tập vẽ hoa sen chỉ bằng ba nét bút. Tôi làm theo， cháu tôi thích lắm”
Thị trường cẩm nang mỹ thuật ở Việt Nam đang chứng kiến sự lệch pha. Các nhà sách lớn bày bán nhiều cuốn dịch từ tiếng Anh， tiếng Pháp， giá từ 200.000 đến 500.000 đồng. Nội dung thường nặng về giải phẫu tạo hình， luật xa gần， phối cảnh – những thứ cần thiết cho họa sĩ chuyên nghiệp， nhưng lại khiến người mới nản lòng. Trong khi đó， những cuốn cẩm nang mỹ thuật do giáo viên địa phương tự in。phát tay học viên， lại bám sát thực hành. Chúng tôi ghé thăm ba lớp vẽ ở quận 3， quận 7 và Thủ Đức. Cả ba nơi đều dùng tài liệu tự biên soạn， không có ISBN， không bán trên mạng. Cô giáo dạy vẽ ở Thủ Đức， chị Ngọc， chia sẻ: “Cẩm nang mỹ thuật của tôi chỉ có 12 trang， nhưng học viên phải làm đi làm lại một bài tập trong hai tuần. Kết quả tốt hơn hẳn so với việc đọc hết một cuốn sách dày”Điều đáng nói là không ít người học mỹ thuật tự mày mò qua video trên mạng. Họ xem hàng giờ， lưu hàng trăm clip， nhưng tay vẫn không vẽ được đường thẳng. Một cuốn cẩm nang mỹ thuật tốt – dù chỉ vài chục trang – buộc người học dừng lại， đặt bút xuống giấy， và sai thì sửa ngay. Chị Hà kết luận bằng câu nói đùa: “Cẩm nang mỹ thuật mà không có mùi chì， mùi giấy thì chỉ là đồ trang trí” Câu nói ấy đúng với góc nhìn của người viết bài này: mỹ thuật không nằm ở số trang。mà nằm ở số lần tay ta chạm vào cọ.
