“Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” của Nguyễn Nhật Ánh bán được hơn 200.000 bản chỉ trong vài thángĐiểmsángvănhọcViệtNamđươngđạiNhữngtácphẩmđángchúýgầnđâbảo vệ dữ liệu cá nhân， con số mà nhiều nhà xuất bản mơ ước. Nhưng đó không phải hiện tượng cá biệt. Văn học Việt Nam đáng chú ý đang chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của tiểu thuyết lịch sử và hồi ký chiến tranh， bên cạnh làn sóng tản văn của người trẻ. Một điểm sáng văn học Việt Nam đáng chú ý khác là sự lên ngôi của các cây bút nữ với góc nhìn nữ quyền tinh tế， phá vỡ nhiều khuôn mẫu cũ.Tiểu thuyết “Hồ Quý Ly” của Nguyễn Xuân Khánh tái bản lần thứ mười vào năm 2022， thu hút cả độc giả trẻ. Nhà văn dày công nghiên cứu sử liệu， dựng lại triều đại nhà Hồ với những chi tiết sống động đến mức người đọc quên đó là hư cấu. Một tác phẩm văn học Việt Nam đáng chú ý khác là “Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi， được chuyển thể thành phim truyền hình và tạo cơn sốt vé. Điều này cho thấy chất liệu văn học dân tộc vẫn có sức hút nếu được khai thác đúng cách.
Ở mảng tản văn， “Người trẻ đi tìm lý tưởng” của tác giả Hà Nhân gây tiếng vang nhờ giọng điệu chân thành， không lên gân. Anh viết về những chuyến đi xe máy xuyên Việt， về quán cà phê vỉa hè và nỗi cô đơn của thế hệ 9x. Độc giả trẻ tìm thấy chính mình trong đó. Một hiện tượng văn học Việt Nam đáng chú ý khác là trào lưu tự xuất bản qua mạng xã hội. Nhiều cây bút nghiệp dư in sách điện tử。bán trực tiếp cho người theo dõi， bỏ qua nhà xuất bản truyền thống. Cách làm này còn nhiều tranh cãi về chất lượng， nhưng nó mở ra con đường mới cho người viết.Dịch giả Phạm Xuân Nguyên nhận xét rằng văn học Việt Nam đang thiếu những tác phẩm tầm cỡ khu vực， dù số lượng đầu sách tăng. Tôi đồng tình một phần. Nhiều tiểu thuyết mới đọc giải trí thì thú vị， nhưng đọng lại chẳng bao nhiêu. Ngược lại， những tập truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp vẫn khiến người ta rùng mình sau ba mươi năm. Sự đáng chú ý không đến từ giải thưởng hay doanh số。mà từ khả năng ám ảnh độc giả qua thời gian. Một nền văn học mạnh cần cả cây bút thị trường lẫn cây bút nghệ thuật thuần túy.Nhìn vào các giải thưởng gần đây như Hội Nhà văn Việt Nam hay Giải thưởng Hội Nhà văn TP.HCM， không khó để thấy ban giám khảo ưu ái đề tài lịch sử và chiến tranh cách mạng. Điều này vừa là điểm tựa vừa là rào cản. Nhiều cây bút trẻ than rằng họ khó được công nhận nếu viết về đời sống đô thị， tình yêu， hay thân phận người nhập cư. Nhưng thị trường thì ngược lại. Sách của họ bán chạy hơn. Văn học Việt Nam đáng chú ý nằm ở chính khoảng giằng xé này: giữa cái cũ kỹ đang được tôn vinh và cái mới mẻ đang tự khẳng định.
