“Dế Mèn Phiêu Lưu Ký” của nhà văn Tô Hoài vẫn giữ vị trí đặc biệt trong lòng nhiều thế hệ độc giả nhỏ tuổi. Tôi nhớ lần đầu đọc cuốn này là năm lớp 4ữngtácphẩmnổibậtvềsáchthiếunhilàmsaylòngđộcgiảnhícá ngừ buổi trưa， mượn từ tủ sách của chị gái. Câu chuyện về chú dế mèn ngỗ nghịch rồi trưởng thành qua những chuyến phiêu lưu kỳ thú không chỉ hấp dẫn mà còn dạy bài học về tình bạn， lòng dũng cảm. Điều làm nên sức sống của tác phẩm nổi bật về sách thiếu nhi này chính là giọng kể tự nhiên， pha chút hóm hỉnh， và thế giới loài vật được nhân cách hóa sống động đến từng chi tiết. Chẳng hạn， đoạn Dế Mèn trêu chị Cốc rồi hối hận。hay cuộc gặp gỡ với Dế Trũi – những trang viết ấy vẫn khiến tôi thích thú mỗi lần đọc lại.
Nếu kể đến sách thiếu nhi nước ngoài， “Hoàng Tử Bé” của Antoine de Saint-Exupéry là cái tên không thể bỏ qua. Tác phẩm này đặc biệt ở chỗ nó chinh phục cả trẻ em lẫn người lớn. Tôi từng thấy một cậu bé 8 tuổi ngồi im lặng rất lâu sau khi đọc xong， rồi hỏi mẹ: “Sao hoàng tử bé lại bỏ đi”. Câu hỏi ngây thơ ấy cho thấy sức mạnh của một tác phẩm nổi bật về sách thiếu nhi – nó không chỉ kể chuyện mà còn gieo vào lòng người đọc những suy tư về tình yêu， trách nhiệm và sự cô đơn. Bản dịch tiếng Việt của Bùi Giáng cũng góp phần làm nên dấu ấn khó phai.Trong nước， “Cho Tôi Xin Một Vé Đi Tuổi Thơ” của Nguyễn Nhật Ánh là hiện tượng xuất bản khiến nhiều bậc phụ huynh phải xếp hàng mua cho con. Cuốn sách gồm nhiều truyện ngắn， mỗi truyện là một lát cắt tuổi thơ trong trẻo nhưng không kém phần sâu sắc. Có lần tôi dự buổi ra mắt sách ở nhà sách Phương Nam， thấy một bé gái cầm cuốn sách。mắt sáng lên khi xin chữ ký tác giả. Cô bé nói: “Con thích truyện ‘Cái áo mới’ vì giống hệt chuyện của con” Sự đồng cảm ấy lý giải vì sao tác phẩm nổi bật về sách thiếu nhi này cứ được tái bản mãi. Nguyễn Nhật Ánh viết về trẻ con bằng con mắt của người từng trải， nhưng không hề lên giọng dạy dỗ.Một mảng khác đáng chú ý là sách tranh (picture book) cho lứa tuổi mầm non. “Chú Sâu Háu Ăn” của Eric Carle là ví dụ kinh điển. Trang sách có lỗ thủng cho trẻ chọc tay vào。màu sắc rực rỡ， và câu chuyện về chú sâu ăn mãi rồi hóa bướm. Tôi từng quan sát một nhóm trẻ 3 tuổi ở lớp mẫu giáo: chúng tranh nhau chỉ vào con sâu， cười khúc khích khi thấy nó ăn quá nhiều. Sách thiếu nhi không nhất thiết phải dài hay chữ nghĩa cầu kỳ. Đôi khi chỉ cần một ý tưởng đơn giản， một tương tác vật lý， là đủ để trẻ nhớ mãi. Đó cũng là tiêu chí của nhiều tác phẩm nổi bật về sách thiếu nhi hiện nay.Thị trường sách thiếu nhi Việt Nam mấy năm gần đây sôi động hơn với các tác giả trẻ như Vũ Thị Thanh Tâm， Lê Đức Dương. Họ chọn đề tài gần gũi: trường học， gia đình， bạn bè. Nhưng để có một tác phẩm nổi bật về sách thiếu nhi đúng nghĩa， tôi nghĩ người viết phải thực sự hiểu trẻ con – không phải nhìn chúng như những “người lớn thu nhỏ”. Một cuốn sách hay cho thiếu nhi là cuốn sách mà sau khi gấp lại， đứa trẻ vẫn còn tò mò， còn muốn kể lại cho bạn bè。và vài năm sau vẫn nhớ về nó như một người bạn cũ.
