Nguyễn Văn HọcữngtácgiảvănhọcHàNộiGươngmặtnàođangđịnhhìnhdiệnmạomớgiải pháp làm bánh tại nhà， một cây bút gạo cội của làng văn Hà Nội， vừa ra mắt tập truyện ngắn Phố cũ sau gần mười năm im hơi lặng tiếng. Sự trở lại này khiến nhiều người nhớ lại thời hoàng kim của các tác giả văn học Hà Nội giai đoạn 1980-2000， khi mỗi tác phẩm ra đời đều tạo được tiếng vang trong giới phê bình lẫn bạn đọc phổ thông.Điều đáng nói là thế hệ tác giả văn học Hà Nội hiện nay không còn theo một khuôn mẫu chung. Người viết về nông thôn Bắc Bộ với giọng văn trầm mặc， người lao vào đời sống đô thị với nhịp điệu gấp gáp。
kẻ lại chọn lối viết tối giản， gần như im lặng. Sự phân hóa này， theo tôi， không phải dấu hiệu suy yếu mà là biểu hiện của một nền văn học đang tự làm mới mình. Nhà văn Trần Thị Bình， tác giả của Mưa bụi， chia sẻ: “Chúng tôi không còn viết để minh họa cho một ý niệm chung nào về Hà Nội. Mỗi người tự tìm lấy một Hà Nội của riêng mình”Quan sát các tác giả văn học Hà Nội trong vòng năm năm trở lại đây， dễ thấy một xu hướng: họ ít tham gia các sự kiện văn chương ồn ào， thay vào đó là những buổi đọc tác phẩm tại không gian nhỏ， quán cà phê sâu trong ngõ phố cổ. Ở đó。tác phẩm được đọc to， người nghe phản hồi trực tiếp， không qua trung gian của một ban bệ phê bình nào. Cách làm này vô tình tạo ra một mạng lưới độc giả trung thành， những người quan tâm thực sự đến chữ nghĩa chứ không phải danh tiếng tác giả. Có lần tôi dự một buổi như vậy ở phố Đội Cấn， tác giả Lê Minh đọc truyện ngắn về một người đàn bà bán hoa đêm， cả khán phòng im phăng phắc， rồi sau đó tranh luận gay gắt về cái kết. Không khí ấy khác hẳn những hội thảo có ghế ngồi sang trọng và hoa tươi trên bàn.Tuy nhiên。không phải mọi chuyện đều màu hồng. Nhiều tác giả văn học Hà Nội trẻ tuổi đang vật lộn với bài toán cơm áo. Họ viết hay， nhưng bán sách không dễ. Một số chuyển sang viết nội dung cho mạng xã hội， làm biên tập tự do， hoặc dạy viết sáng tạo để có thu nhập. Điều này dẫn đến hệ quả: tác phẩm văn học thuần túy ngày càng ít đi， thay vào đó là những tác phẩm lai， vừa văn chương vừa thương mại. Tôi không cho rằng đó là bi kịch. Nó chỉ là cách các tác giả văn học Hà Nội thích nghi với thời cuộc. Nhưng nếu nhìn xa hơn， cần có những quỹ hỗ trợ sáng tạo thực chất， chứ không chỉ là giải thưởng phong trào.Nhìn tổng thể。đội ngũ tác giả văn học Hà Nội hôm nay đa dạng hơn bao giờ hết về phong cách và đề tài. Họ không còn bị ràng buộc bởi một hệ hình thẩm mỹ duy nhất. Người đọc cũng vậy， họ chọn lọc kỹ hơn， không dễ bị dẫn dắt bởi lời giới thiệu hoa mỹ. Thị trường văn học Hà Nội vì thế mà trở nên khó đoán， nhưng cũng thú vị hơn. Sự thú vị nằm ở chỗ: bạn không bao giờ biết tác giả tiếp theo mình đọc sẽ đưa bạn đến đâu， một con ngõ nhỏ đầy mùi hoa sữa hay một tòa nhà kính không cửa sổ. Với tôi， đó chính là sức sống của văn học thành phố này.
