Mỗi cuốn sách được xuất bản không chỉ là một sản phẩm thương mại mà còn là một mắt xích quan trọng trong việc lưu giữ và lan tỏa tri thức. Vai trò của xuất bản sách thể hiện rõ nhất ở khả năng kết nối tác giả với độc giảòcủaxuấtbảnsáchtrongđờisốngvănhóavàtrithứhướng dẫn sửa chữa đồ gia dụng， biến những ý tưởng cá nhân thành tài sản chung của cộng đồng. Nhìn vào trường hợp của Nhã Nam hay NXB Trẻ， có thể thấy họ không chỉ in ấn mà còn định hình thị hiếu đọc， tạo ra những bộ sách dài kỳ như “Chuyện con mèo dạy hải âu bay” hay “Mắt biếc” – những tựa sách đã sống trong ký ức nhiều thế hệ.Vai trò của xuất bản sách còn nằm ở việc kiểm soát chất lượng nội dung. Một bản thảo thô ráp qua tay biên tập viên sẽ được gọt giũa， kiểm chứng thông tin và cấu trúc lại. Tôi từng chứng kiến một cuốn sách lịch sử địa phương được nhà xuất bản yêu cầu chỉnh sửa đến lần thứ năm vì những chi tiết sai lệch so với tư liệu gốc. Nếu không có khâu xuất bản chuyên nghiệp， những sai sót ấy sẽ đến tay độc giả và âm thầm bào mòn niềm tin vào tri thức. Đó là lý do tại sao vai trò của xuất bản sách không thể thay thế bằng việc đăng tải tự do trên mạng xã hội.Không chỉ dừng ở nội dung， xuất bản sách còn là kênh phân phối văn hóa đặc thù. Một cuốn sách được phát hành đồng thời ở Hà Nội。Đà Nẵng và TP.HCM với giá bìa thống nhất， kèm theo các buổi ra mắt và tọa đàm – đó là cách nhà xuất bản tạo ra sự kiện văn hóa. Tôi nhớ buổi giới thiệu cuốn “Tôi là Bêtô” của Nguyễn Nhật Ánh， nhà xuất bản đã tổ chức cho độc giả nhí gặp gỡ tác giả， ký tặng và đọc trích đoạn. Vai trò của xuất bản sách lúc này vượt ra khỏi trang giấy， trở thành chất xúc tác cho cộng đồng đọc.
Trong bối cảnh sách điện tử và nội dung số lên ngôi， vai trò của xuất bản sách truyền thống đang được tái định nghĩa. Nhiều nhà xuất bản chuyển sang mô hình hybrid。vừa in giấy vừa phát hành ebook， nhưng điểm cốt lõi vẫn là uy tín và dấu chứng nhận. Một cuốn sách được xuất bản chính thống vẫn có sức nặng hơn hàng nghìn bài blog không qua kiểm duyệt. Tôi cho rằng vai trò của xuất bản sách sẽ không mất đi， chỉ thay đổi hình thức: từ người gác cổng tri thức thành người dẫn đường tin cậy giữa biển thông tin nhiễu loạn.Nhìn lại， vai trò của xuất bản sách là sự kết hợp giữa bảo tồn， chọn lọc và phổ biến. Không có xuất bản， nhiều tác phẩm giá trị sẽ chỉ nằm trong ngăn kéo. Không có xuất bản， độc giả sẽ bị bỏ rơi giữa những nguồn tin không kiểm chứng. Và không có xuất bản。văn hóa đọc khó có thể duy trì được chiều sâu. Đó là lý do tôi luôn tin rằng mỗi cuốn sách được xuất bản tử tế là một viên gạch xây nên nền tảng tinh thần của xã hội.
