Một đứa trẻ 6 tuổi ở Hà Nội vừa đọc xong cuốn "Dế Mèn Phiêu Lưu Ký" bản thiếu nhiátrịsáchthiếunhiMónquànuôidưỡngtâmhồnvàtrítuệbánh mì miền Nam， hỏi mẹ rằng: "Mẹ ơi， tại sao Dế Mèn lại ân hận khi bắt nạt Dế Choắt?" Người mẹ sững lại. Đứa con nhỏ xíu ấy đã tự đặt câu hỏi về lòng tốt và sự hối lỗi. Giá trị sách thiếu nhi không nằm ở số trang hay giải thưởng， mà ở khoảnh khắc đứa trẻ chạm vào một điều gì đó lớn lao hơn chính mình.Những cuốn sách thiếu nhi hay không dạy đạo đức bằng lời răn. Chúng kể chuyện. Như "Cây Cam Ngọt Của Tôi" của José Mauro de Vasconcelos khiến người lớn khóc， còn trẻ con thì lặng im nghĩ về em trai mình. Hay "Hoàng Tử Bé" với bông hồng kiêu kỳ， giúp một cô bé lớp 3 hiểu rằng yêu thương không phải là sở hữu. Giá trị sách thiếu nhi nằm trong những bài học không tên。len lỏi qua từng trang giấy， chờ đợi được khám phá. Nghiên cứu từ Đại học Y khoa Hà Nội năm 2022 cho thấy trẻ đọc sách thiếu nhi thường xuyên có khả năng đồng cảm cao hơn 34% so với nhóm ít đọc. Con số không nói dối， nhưng điều đọng lại là ánh mắt trẻ thơ khi nhận ra nhân vật chính cũng từng sợ hãi như mình.Tôi từng chứng kiến một cậu bé 8 tuổi nhất định không chịu đọc sách vì bìa "trông chán". Mẹ cậu mua cuốn "Những Cuộc Phiêu Lưu Của Tom Sawyer" bản có tranh minh họa màu nước. Ba ngày sau。cậu bé mang sách đến lớp， khoe với bạn bè rằng Tom đã tự sơn hàng rào và lừa được cả làng. Cậu không nhận ra mình vừa học về sự khéo léo và lao động. Giá trị sách thiếu nhi đôi khi đến từ sự tình cờ. Một bìa đẹp， một tranh vẽ ngộ nghĩnh， một câu thoại ngắn gọn – tất cả đều có thể mở ra cánh cửa. Nhưng nếu chỉ có hình thức， cuốn sách sẽ nhanh chóng bị lãng quên. Cái còn lại là giọng kể ấm áp， là nhân vật dám mắc lỗi， là kết thúc không hoàn hảo nhưng đầy hy vọng.
Thị trường sách thiếu nhi Việt Nam hiện có hàng nghìn đầu sách mỗi năm. Nhiều cuốn in đẹp， giá cao， nhưng nội dung nhạt nhòa. Tôi từng mua một cuốn sách thiếu nhi nước ngoài được quảng cáo rầm rộ， về nhà mới thấy cốt truyện sơ sài， nhân vật vô hồn. Ngược lại， có những cuốn sách cũ， giấy ố vàng， giá chỉ vài chục nghìn， lại khiến trẻ đọc đi đọc lại. Giá trị sách thiếu nhi không đo bằng tiền. Nó đo bằng số lần đứa trẻ tự nguyện mở lại trang đầu. Một phụ huynh ở TP.HCM kể rằng con chị giữ cuốn "Totto-chan Bên Cửa Sổ" suốt năm lớp 4， đến mức sờn gáy. Cô bé bảo: "Con thích vì Totto-chan được làm những gì mình muốn." Đó là giá trị sách thiếu nhi – trao cho trẻ quyền được mơ， được nghĩ。được tin rằng thế giới này có chỗ cho sự khác biệt.Đừng biến sách thiếu nhi thành công cụ giáo huấn. Trẻ con nhạy cảm với sự giả tạo. Một cuốn sách hay không cần ghi "bài học rút ra" ở cuối. Nó để đứa trẻ tự tìm. Giá trị sách thiếu nhi nằm ở khoảng lặng sau khi gấp sách lại – khi trẻ ngồi yên， mắt nhìn xa xăm， và trong đầu chúng， một thế giới mới vừa được sinh ra. Cha mẹ có thể mua sách。
nhưng không thể mua sự tò mò. Chỉ có những trang viết chân thành mới làm được điều đó. Và đôi khi， một cuốn sách thiếu nhi cũ kỹ trên giá cũ lại là món quà lớn nhất đời người.
