rên bàn làm việc của chị Nguyễn Thu HàệnbênlềvănbằngngônngữAnhKhitấmbằngthứhaikhôngchỉlàconđườngthoáhướng dẫn phong thủy nhà ở。34 tuổi， nhân viên kế toán tại một công ty xây dựng ở Hà Nội， có một tập hồ sơ đã sờn mép. Đó là bộ hồ sơ xin học văn bằng 2 ngôn ngữ Anh của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Chị bảo: “Tôi nộp từ năm 2021， nhưng đến giờ vẫn chưa đi học. Không phải vì tiếc tiền， mà vì cứ mỗi lần định đăng ký， tôi lại tự hỏi: học xong để làm gì”. Câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy lại là tâm điểm của câu chuyện bên lề văn bằng 2 ngôn ngữ Anh – một chủ đề ít được nói đến nhưng đầy ắp những trăn trở， toan tính và cả những cú “quay xe” ngoạn mục.Thực tế， số lượng người theo học văn bằng 2 ngôn ngữ Anh tại các trường như Đại học Hà Nội， Đại học Sư phạm TP.HCM hay Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tăng đều trong ba năm trở lại đây. Khảo sát nhanh từ một trung tâm luyện thi， lớp văn bằng 2 khóa 2023 có 45 học viên， thì 28 người đã có bằng cử nhân ở các ngành khác: kế toán， luật， y tá， thậm chí cả sư phạm tiểu học. Điều đáng nói， động cơ của họ không hề giống nhau. Một số muốn chuyển nghề sang biên – phiên dịch. Một số khác chỉ cần tấm bằng để hợp thức hóa khả năng tiếng Anh vốn đã tốt. Nhưng cũng không ít người thú nhận: “Học cho vui。cho biết， hoặc để… có cái mà khoe”.Chuyện bên lề văn bằng 2 ngôn ngữ Anh không dừng ở chuyện học phí. Một lớp học buổi tối tại quận Cầu Giấy (Hà Nội) thường bắt đầu lúc 18h30. Học viên đủ mọi lứa tuổi， nhưng đa phần là dân công sở. Họ đến lớp sau một ngày làm việc mệt nhoài， có người còn chưa kịp ăn tối. Cô giáo trẻ đứng lớp kể: “Có anh kia học được ba buổi thì xin bảo lưu vì… vợ sinh. Chị khác thì học hết kỳ một。đến kỳ hai thì bỏ vì công ty tăng ca liên miên. Tỷ lệ rơi rụng giữa chừng khá cao， có lớp chỉ còn một nửa sau một năm”. Vậy mà vẫn có những người kiên trì đến cùng. Chị Lê Thị Mai， 40 tuổi， chủ một cửa hàng hoa ở Hải Phòng， đã hoàn thành văn bằng 2 sau hai năm rưỡi. Chị cười: “Tôi học để đọc hợp đồng nhập hoa từ Ecuador， để tự tin nói chuyện với đối tác. Giờ tôi có thể tự dịch email mà không cần nhờ ai. Cái bằng không giúp tôi kiếm thêm đồng nào， nhưng nó làm tôi thấy mình… khác đi”.
Một góc khuất khác của câu chuyện bên lề văn bằng 2 ngôn ngữ Anh là áp lực từ chính những người xung quanh. Không ít học viên kể lại rằng họ bị bạn bè， đồng nghiệp hỏi những câu như: “Già rồi còn học làm gì”。“Bằng hai có xin được việc không”， “Sao không học cái gì thực tế hơn”. Những câu hỏi ấy vô tình biến tấm bằng thứ hai thành một thứ gì đó… hơi kỳ cục. Anh Trần Văn Nam， 38 tuổi， kỹ sư cầu đường， chia sẻ: “Tôi học văn bằng 2 tiếng Anh vì muốn đọc tài liệu chuyên ngành. Nhưng khi nói ra， ai cũng nghĩ tôi đang ‘làm màu’. Thật ra， tôi chỉ muốn tự mình hiểu đúng bản vẽ kỹ thuật mà không cần phiên dịch”. Nam cho biết sau khi có bằng， anh được điều sang một dự án có yếu tố nước ngoài， lương tăng 15%. Nhưng theo anh， đó không phải là lý do chính. “Cái được lớn nhất là tôi không còn cảm giác mình bị phụ thuộc”.Nhìn từ góc độ người trong cuộc， văn bằng 2 ngôn ngữ Anh giống như một canh bạc. Người thắng thì thấy mở ra cơ hội mới， người thua thì thấy tiếc thời gian và tiền bạc. Nhưng có một điều ít ai phủ nhận: hành trình ấy buộc người học phải đối diện với chính mình – về mục tiêu， về sự kiên nhẫn và về cái giá của việc theo đuổi một thứ không nằm trong khuôn khổ thông thường. Chị Hà， người vẫn còn giữ tập hồ sơ sờn mép， cuối cùng đã quyết định không nộp nữa. Chị nói: “Tôi nhận ra mình không cần tấm bằng đó. Tôi cần thời gian để học tiếng Anh theo cách của mình – qua phim， qua sách， qua những buổi nói chuyện với người nước ngoài. Văn bằng 2 chỉ là một lựa chọn。không phải là con đường duy nhất”. Câu chuyện bên lề văn bằng 2 ngôn ngữ Anh vì thế vẫn còn dài， với những người đến rồi đi。những người ở lại và những người chọn một hướng khác. Tất cả đều đáng được kể.
