Hơn 40 năm sau ngày đất nước thống nhấtănhọcViệtNamtạiTPHCMSứcsốngmớitừnhữngtrangviếttrẻcua rang me miền Bắc， văn học Việt Nam TPHCM đã trải qua nhiều lớp sóng， từ những cây bút tên tuổi một thời đến đội ngũ kế thừa đầy nội lực. Nếu như thập niên 1980–1990。các nhà văn như Nguyễn Mạnh Tuấn， Lê Lựu， Dương Thu Hương từng làm nên dư chấn văn học đô thị， thì nay， một thế hệ 8X， 9X đang định hình lại diện mạo văn chương Sài Gòn bằng những tác phẩm mang hơi thở thời đại số. Tôi nhớ buổi ra mắt tập truyện ngắn “Mảnh vỡ thành phố” của tác giả trẻ Vũ Thành tại một quán cà phê trên đường Nguyễn Thị Minh Khai. Không gian chật kín người， phần lớn là sinh viên các trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn， Đại học Văn hóa. Họ đến để nghe tác giả đọc truyện và tranh luận về cách viết về Sài Gòn hôm nay – không còn là “hòn ngọc viễn đông” hoa lệ， mà là một đô thị chật vật， nhiều góc tối， nhưng vẫn ngồn ngộn chất liệu.Điều đáng chú ý là văn học Việt Nam TPHCM không chỉ tồn tại trong các nhà sách hay thư viện， mà còn len lỏi vào đời sống qua các buổi đọc truyện， tọa đàm。cuộc thi viết. Hội Nhà văn TP.HCM gần đây tổ chức cuộc thi “Văn học trẻ – Sài Gòn mở” thu hút hơn 500 tác phẩm dự thi， trong đó có nhiều truyện ngắn viết về công nhân khu chế xuất， người bán vé số， shipper， lao động nhập cư. Một truyện ngắn tôi đọc cách đây vài tháng có tên “Người đàn bà đợi chồng bên hông chợ Bến Thành” khiến tôi ám ảnh mãi. Tác giả không tô vẽ， không bi lụy， chỉ kể bằng giọng văn tỉnh rụi về nỗi cô đơn giữa lòng thành phố mười triệu dân. Đó là thứ văn chương không cần chiêu trò， vẫn chạm được vào người đọc.
Một điểm sáng nữa là sự lên ngôi của các cây bút nữ. Nếu trước đây văn đàn TP.HCM thường nhắc đến những tên tuổi nam giới， thì nay， các tác giả nữ như Nguyễn Thị Kim Hòa， Lê Vũ Trường Giang， Trần Thị Hồng Hạnh đang chiếm lĩnh nhiều giải thưởng văn học uy tín. Họ viết về thân phận phụ nữ đô thị， về tình yêu， về sự tha hóa và cả những khát khao rất đời. Văn của họ không gào thét， không rao giảng。mà cứ lặng lẽ thấm vào người đọc như một cơn mưa đầu mùa Sài Gòn. Tôi có cảm giác rằng， chính những cây bút nữ này đang tạo ra một dòng chảy mới cho văn học Việt Nam TPHCM – dịu dàng hơn， nhưng cũng sắc sảo không kém.Dĩ nhiên， không phải tất cả đều màu hồng. Thị trường sách vẫn còn nhiều khó khăn。kinh phí xuất bản eo hẹp， nhiều tác phẩm hay không đến được với độc giả. Các nhà văn trẻ phải xoay xở đủ nghề để sống， viết là đam mê nhưng không thể nuôi cơm. Tôi từng gặp một cây bút 9X tài năng， người đã đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn， nhưng hiện đang chạy xe công nghệ để trang trải cuộc sống. Anh bảo: “Viết vẫn viết， nhưng phải chắt chiu từng chữ， vì thời gian đâu có nhiều” Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ mãi về mối quan hệ giữa văn chương và cơm áo giữa lòng thành phố này.Nhìn tổng thể。văn học Việt Nam TPHCM vẫn đang chuyển động không ngừng. Nó không còn là một dòng chảy duy nhất， mà tách thành nhiều nhánh: văn học mạng， văn học đô thị， văn học sinh thái， văn học LGBTQ+… Mỗi nhánh mang một sắc thái riêng， nhưng đều góp phần làm nên bức tranh đa dạng của văn chương Sài Gòn hôm nay. Và tôi tin， chính sự đa dạng ấy – chứ không phải một trào lưu nhất thời – mới là điều giữ cho văn học Việt Nam TPHCM luôn tươi mới， luôn có lý do để người đọc tìm đến.
