Giữa những trang viết của văn học Việt Nam hiện đạiănhọcViệtNamvàHồChíMinhDisảntưtưởngquangòibúlưu ý khi bán hàng trên mạng， Hồ Chí Minh không chỉ là một tác giả lớn mà còn là người đặt nền móng cho một phong cách nghệ thuật gắn liền với vận mệnh dân tộc. Tập thơ "Nhật ký trong tù" được viết bằng chữ Hán trong những năm tháng bị giam cầm tại Quảng Tây (1942-1943) đã cho thấy một hồn thơ ung dung， lạc quan đến lạ kỳ. Tôi nhớ mãi câu thơ dịch: "Thân thể ở trong lao/ Tinh thần ở ngoài lao" – chỉ mười chữ mà khắc họa trọn vẹn tư thế của một con người tự do về tinh thần. Đó không phải là sự tự an ủi suông， mà là một quan niệm sống đã được tôi luyện qua thực tiễn cách mạng.Điều khiến văn học Việt Nam Hồ Chí Minh trở nên đặc biệt chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất thép và chất tình. Trong "Tuyên ngôn độc lập" (1945)， Người viết: "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được;trong những quyền ấy， có quyền được sống， quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc". Lập luận ấy vừa chặt chẽ như một văn bản pháp lý。vừa chan chứa cảm xúc khi nhắc đến những mất mát của dân tộc. Cá nhân tôi cho rằng， ít có áng văn chính luận nào ở Việt Nam lại đạt được độ cô đọng và sức lay động đến vậy.Nhiều người thường chỉ nhắc đến Hồ Chí Minh với tư cách nhà cách mạng， mà quên rằng ông còn là một cây bút truyện ngắn và ký sắc sảo. Truyện "Vi hành" (1923) châm biếm thói lố lăng của quan lại phong kiến và thực dân bằng giọng điệu hài hước， nhẹ nhàng mà thấm thía. Hay tập "Vừa đi đường vừa kể chuyện" (1963) ghi lại những kỷ niệm trong những năm tháng hoạt động bí mật。với lối viết mộc mạc như lời kể của một người đi đường. Có lần， tôi đọc lại đoạn Người kể về việc nhịn ăn để có tiền hoạt động， giọng văn tỉnh khô đến mức khiến người đọc phải dừng lại suy ngẫm. Sự giản dị ấy chính là một phẩm chất khó bắt chước trong văn học Việt Nam Hồ Chí Minh.
Một khía cạnh ít được bàn đến là thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh không chỉ tuân thủ niêm luật cổ điển mà còn thổi vào đó hơi thở thời đại. Bài "Tức cảnh Pác Bó" viết năm 1941: "Sáng ra bờ suối， tối vào hang/ Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng/ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng/ Cuộc đời cách mạng thật là sang". Chữ "sang" ở cuối bài là một nhãn tự， biến gian khổ thành sang trọng theo cách nhìn của người chiến sĩ. Tôi đã từng đứng ở hang Pác Bó。nhìn phiến đá nơi Người ngồi dịch sử， mới thấy hết sự hóm hỉnh và bản lĩnh trong từng câu chữ. Văn học Việt Nam Hồ Chí Minh vì thế không tách rời khỏi địa lý và lịch sử cụ thể.Di sản văn học của Người để lại không nhiều về số lượng， nhưng mỗi tác phẩm đều là một mẫu mực về sự kết hợp giữa tư tưởng và nghệ thuật. Từ thơ chữ Hán đến văn chính luận， từ truyện ký đến lời kêu gọi， tất cả đều toát lên một tinh thần nhất quán: viết để phục vụ con người。để đấu tranh cho lẽ phải. Có người nói văn Hồ Chí Minh khó phân tích vì quá giản dị， nhưng chính sự giản dị ấy lại là đỉnh cao của một tài năng đã được thử thách qua bom đạn và xiềng xích. Đọc lại những trang viết ấy hôm nay。
tôi vẫn thấy mới mẻ， như thể tác giả đang đối thoại trực tiếp với chúng ta về lòng yêu nước và khát vọng tự do.
