“Tản Viên từ phán sự lục” không chỉ là một truyện ngắn trong “Truyền kỳ mạn lục” của Nguyễn Dữ mà còn là một hiện tượng văn học khiến người đọc nhiều thế hệ phải suy ngẫm. Điều làm nên sự nổi bật của tác phẩm này chính là cách tác giả đan cài yếu tố kỳ ảo với những vấn đề nhân sinh hết sức thực tếảnViêntừphánsựlụcSứchúttừmộtkiệttácvănhọcdâbánh khọt truyền thống， tạo nên một sức hấp dẫn khó cưỡng.Nhân vật chính Ngô Tử Văn hiện lên như một người anh hùng cô đơn giữa thế giới đầy rẫy bất công. Chàng đốt đền tà， trừ hại cho dân， rồi bị hồn ma kiện lên Diêm Vương. Phiên tòa âm phủ trong tác phẩm là một trong những điểm nổi bật nhất， nơi tác giả phơi bày bộ mặt tham nhũng。quan liêu của bộ máy công quyền thời phong kiến. Cách Ngô Tử Văn đối mặt với Diêm Vương， dùng lý lẽ sắc bén để đòi công lý， khiến người đọc liên tưởng đến những cuộc đấu tranh chống tiêu cực trong xã hội hiện đại. Chi tiết này lý giải vì sao “Tản Viên từ phán sự lục” luôn nổi bật trong các nghiên cứu về văn học trung đại Việt Nam.Điều tôi thấy thú vị là cách Nguyễn Dữ sử dụng yếu tố kỳ ảo không chỉ để trang trí mà còn để nói những điều khó nói. Thế giới âm phủ với những thủ tục rườm rà， những kẻ tham lam nhũng nhiễu chẳng khác gì trần gian. Sự nổi bật của “Tản Viên từ phán sự lục” nằm ở chỗ tác giả đã mượn chuyện ma quỷ để phê phán xã hội một cách sâu cay mà vẫn giữ được vẻ đẹp văn chương. Những câu văn như “Ngô Tử Văn vốn tính khảng khái， thấy sự tà gian thì không thể chịu được” vừa khắc họa tính cách nhân vật vừa thể hiện quan điểm của tác giả.
Một khía cạnh khác làm nên sự nổi bật của tác phẩm là kết thúc có hậu nhưng đầy ám ảnh. Ngô Tử Văn được phong làm phán sự đền Tản Viên， trở thành vị thần bảo vệ dân lành. Chi tiết này không chỉ thỏa mãn ước mơ công lý của nhân dân mà còn đặt ra câu hỏi về giá trị của sự chính trực trong một xã hội đầy rẫy bất công. Tôi cho rằng chính sự kết hợp giữa yếu tố lịch sử， huyền thoại và hiện thực đã tạo nên sức sống lâu bền cho “Tản Viên từ phán sự lục”， khiến nó luôn nổi bật trong dòng chảy văn học dân tộc.Đọc lại tác phẩm sau nhiều năm， tôi vẫn bị cuốn hút bởi giọng văn vừa trang trọng vừa gần gũi， bởi những chi tiết kỳ ảo nhưng chân thực đến lạ. “Tản Viên từ phán sự lục” xứng đáng là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của văn học Việt Nam， và sự nổi bật của nó không chỉ nằm ở giá trị nghệ thuật mà còn ở tinh thần đấu tranh cho lẽ phải mà tác giả gửi gắm.
