Nghệ thuật 1 là môn gìệthuậtlàmôngìSựkiệnhélộđịnhhướngmớcơm gà miền Bắc?Đó là câu hỏi tôi nhận được từ khá nhiều phụ huynh và học sinh trong những buổi tư vấn tuyển sinh gần đây. Thực tế， "Nghệ thuật 1" không phải là tên một môn học chính thức trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Nó thường được dùng để chỉ học phần đầu tiên trong nhóm các môn nghệ thuật tự chọn ở bậc trung học phổ thông， đặc biệt là Âm nhạc và Mỹ thuật. Theo lộ trình đổi mới giáo dục， từ năm 2026， các trường sẽ triển khai sâu rộng hơn các tổ hợp nghệ thuật， trong đó "Nghệ thuật 1" có thể là Âm nhạc， còn "Nghệ thuật 2" là Mỹ thuật. Sự kiện 2026 được nhắc đến như một cột mốc quan trọng bởi đây là năm đầu tiên kỳ thi tốt nghiệp THPT áp dụng đầy đủ các môn tự chọn mới， bao gồm cả nghệ thuật. Điều này khiến không ít người lo lắng: liệu nghệ thuật 1 có trở thành môn thi bắt buộc?Câu trả lời là không. Nó vẫn là môn tự chọn。nhưng sẽ có vai trò rõ ràng hơn trong việc xét tuyển đại học ở một số ngành như sư phạm âm nhạc， thiết kế đồ họa， kiến trúc.
Tôi đã có dịp dự một buổi tập huấn giáo viên tại Hà Nội hồi tháng 3 vừa rồi. Cô giáo dạy nhạc của một trường THPT ở quận Cầu Giấy chia sẻ: "Nhiều em học sinh lớp 10 hỏi tôi rằng nghệ thuật 1 là môn gì， có phải học thuộc lòng các tác phẩm không?Tôi phải giải thích mãi rằng môn này thiên về thực hành， cảm thụ và sáng tạo." Thực tế， chương trình môn Âm nhạc (thường được gọi là Nghệ thuật 1) gồm ba mạch nội dung: hát， nhạc cụ và thường thức âm nhạc. Học sinh được chọn một nhạc cụ như guitar。piano hoặc sáo để luyện tập. Điểm đáng chú ý là từ năm 2026， một số trường đại học dự kiến sẽ tổ chức kỳ thi năng khiếu riêng cho thí sinh có chứng chỉ hoàn thành Nghệ thuật 1. Sự kiện 2026 không chỉ là một mốc thời gian， mà còn là tín hiệu cho thấy giáo dục nghệ thuật đang dần được coi trọng đúng mức， thay vì bị coi là môn phụ như trước đây.Vậy tại sao lại có tên gọi "Nghệ thuật 1"?Trong chương trình GDPT 2018， ở cấp THPT， môn Nghệ thuật được chia thành hai nhánh: Âm nhạc và Mỹ thuật. Mỗi nhánh lại có các học phần từ 1 đến 3. "Nghệ thuật 1" thường là học phần cơ bản nhất， dành cho học sinh bắt đầu làm quen. Ví dụ， ở học phần Mỹ thuật 1， học sinh học vẽ ký họa， luật xa gần， màu sắc cơ bản. Còn Âm nhạc 1， các em tập đọc nhạc， hát đúng cao độ， trường độ. Cá nhân tôi thấy cách đặt tên này khá khô khan， dễ gây nhầm lẫn. Nhiều em hiểu sai rằng đây là môn lý thuyết nặng nề. Thực tế。các tiết học nghệ thuật 1 thường diễn ra trong phòng chức năng， với đàn organ， giá vẽ， và không khí thoải mái hơn hẳn các môn văn hóa. Có lần tôi chứng kiến một tiết học Nghệ thuật 1 tại trường THPT Trần Phú， học sinh được chia nhóm để sáng tác một đoạn nhạc ngắn bằng ứng dụng trên điện thoại. Các em hào hứng đến mức quên cả giờ ra chơi. Đó là minh chứng cho thấy nghệ thuật 1 không hề nhàm chán nếu được dạy đúng cách.
Sự kiện 2026 đang đến gần， và các trường đang gấp rút chuẩn bị. Theo tìm hiểu của tôi， Bộ GD-ĐT dự kiến ban hành hướng dẫn thi tốt nghiệp THPT 2026 vào cuối năm nay， trong đó môn Nghệ thuật (gồm Nghệ thuật 1 và Nghệ thuật 2) sẽ là một trong các môn tự chọn. Thí sinh có thể chọn Nghệ thuật 1 để thi nếu có nguyện vọng xét tuyển vào các ngành liên quan. Tuy nhiên， số lượng trường đại học sử dụng điểm môn này còn hạn chế. Một số chuyên gia lo ngại rằng nếu không có sự đồng bộ。học sinh sẽ bỏ qua môn nghệ thuật để tập trung cho các môn thi bắt buộc. Bản thân tôi cho rằng điều này cần thời gian. Nhưng rõ ràng， việc đưa nghệ thuật vào kỳ thi tốt nghiệp là bước tiến lớn， khuyến khích học sinh phát triển toàn diện. Nghệ thuật 1 là môn gì?
Nó là cánh cửa đầu tiên để học sinh khám phá khả năng sáng tạo của bản thân， và sự kiện 2026 sẽ là phép thử để xem xã hội có thực sự trân trọng cánh cửa đó hay không.Nhìn từ góc độ phụ huynh， tôi nhận thấy nhiều người vẫn còn tâm lý e ngại. Họ sợ con mình chọn nghệ thuật 1 sẽ mất thời gian。khó kiếm việc làm. Nhưng thực tế， các ngành như thiết kế nội thất， truyền thông đa phương tiện， sản xuất âm nhạc đang có nhu cầu nhân lực rất lớn. Một sinh viên tốt nghiệp ngành thiết kế đồ họa có thể làm việc cho các công ty game， quảng cáo với mức thu nhập không hề thấp. Vấn đề nằm ở chỗ học sinh có được định hướng đúng hay không. Nghệ thuật 1 chỉ là bước khởi đầu， nhưng nếu bước sai， các em dễ lạc lối. Sự kiện 2026 sẽ là dịp để nhìn lại toàn bộ hệ thống giáo dục nghệ thuật， từ cách đặt tên môn học đến cách đánh giá， thi cử. Tôi tin rằng khi hiểu đúng nghệ thuật 1 là môn gì， chúng ta sẽ có cái nhìn cởi mở hơn với môn học này.
