Đêm diễn của nhà hát Chèo Hà Nội cuối tháng 10ựctrạngnghệthuậttruyềnthốngViệtNamNhữngmảnhghépđangdầnmaimộcá chiên cuối tuần， khán phòng 500 chỗ chỉ lác đác vài chục người. Hàng ghế đầu là các cụ già tóc bạc， lặng lẽ vỗ tay sau mỗi trích đoạn. Phía sau， lũ trẻ ngồi bấm điện thoại， thỉnh thoảng ngẩng lên vì tiếng trống chầu dồn dập. Nghệ sĩ Nhân dân Minh Phương vừa lui vào cánh gà， giọng vẫn vang: “Bây giờ tìm được khán giả trẻ đến rạp đã khó。tìm được người theo nghề còn khó hơn”Thực trạng nghệ thuật truyền thống Việt Nam không nằm ở việc thiếu vinh danh. Nhà nước vẫn tổ chức liên hoan， trao danh hiệu， cấp kinh phí cho các đoàn. Nhưng cái thiếu là sợi dây nối giữa sân khấu và đời sống. Ở làng Đào Xá (Thái Bình)， nơi từng có phong trào hát chèo sôi nổi， giờ chỉ còn ba nghệ nhân trên 70 tuổi biết diễn trọn vở “Quan Âm Thị Kính”. Lớp trẻ học chèo để thi lấy bằng rồi chuyển sang hát văn。
hát quan họ phục vụ du lịch. Nghệ thuật truyền thống bị biến thành sản phẩm trình diễn ngắn， mất đi cấu trúc và chiều sâu vốn có.Ca trù là ví dụ đau xót hơn cả. Từng được UNESCO vinh danh， nhưng theo thống kê chưa đầy đủ của Viện Âm nhạc， cả nước chỉ còn khoảng 20 nghệ nhân có thể hát đúng làn điệu cổ. Ở Hà Nội， các giáo phường hoạt động cầm chừng， chủ yếu phục vụ khách du lịch trong những buổi diễn 30 phút. Một nghệ nhân tên Hạnh ở phố Khâm Thiên tâm sự: “Hát đủ một canh giờ mới ra hồn， nhưng khách giờ chỉ ngồi được 15 phút. Mình hát nhanh， hát tắt。lâu dần quên mất cách hát chậm”Đáng chú ý là những nỗ lực đảo ngược tình thế vẫn le lói. Nhóm “Chèo 48h” do vài bạn trẻ khởi xướng đã đưa chèo vào quán cà phê。sân trường đại học. Họ không hát nguyên vở mà cắt gọn， thêm phần giao lưu， giải thích làn điệu. Một buổi diễn ở phố đi bộ Hàng Đào thu hút gần 200 người， phần lớn dưới 25 tuổi. Cách làm này vấp phải ý kiến trái chiều từ giới chuyên môn， nhưng ít nhất nó chứng minh: công chúng trẻ không quay lưng， họ chỉ cần một lý do để dừng lại. Nghệ thuật truyền thống Việt Nam đang đứng trước lựa chọn: hoặc tự thay đổi cách tiếp cận， hoặc tiếp tục thu hẹp trong bảo tàng và những buổi lễ kỷ niệm.Nhìn rộng ra， các loại hình như múa rối nước， hát xoan， đờn ca tài tử cũng trong tình cảnh tương tự. Kinh phí nhà nước rót về chủ yếu để mua sắm trang thiết bị。
tổ chức sự kiện， chứ chưa đủ nuôi sống nghệ sĩ. Lương của diễn viên chèo ở đoàn tỉnh chỉ hơn 4 triệu đồng/tháng， nhiều người phải chạy xe ôm， bán hàng online buổi tối. Thực trạng nghệ thuật truyền thống Việt Nam vì thế không chỉ là câu chuyện bảo tồn di sản， mà còn là bài toán sinh kế. Không ai có thể hát hay khi cái bụng đói， và không một loại hình nghệ thuật nào tồn tại được nếu người nghệ sĩ phải chọn giữa đam mê và miếng cơm manh áo.
