Mỗi lần nhận lớp 9átrịsáchNgữvănGócnhìntừmộtgiáoviênđứnglớhướng dẫn giao tiếp hiệu quả， tôi lại mang theo cuốn sách giáo khoa Ngữ văn cũ kỹ， gáy đã sờn. Không phải vì tiếc rẻ， mà vì tôi muốn học sinh thấy rằng giá trị sách Ngữ văn 9 không nằm ở hình thức mới hay cũ， mà ở những dấu vết của quá trình đọc. Trang 47， chỗ bài “Lặng lẽ Sa Pa”。có một vết mực xanh nguệch ngoạc của cậu học trò cũ. Cậu ấy từng hỏi tôi: “Cô ơi， sao anh thanh niên không xuống núi”. Câu hỏi ấy chính là giá trị sách Ngữ văn 9 – nơi khơi lên những băn khoăn không có đáp án sẵn.
Nhiều phụ huynh hỏi mua sách tham khảo。sách giải bài tập. Tôi thường lắc đầu. Giá trị sách Ngữ văn 9 không phải ở việc có sẵn lời giải. Hôm trước， một em nộp bài văn phân tích nhân vật ông Hai trong “Làng” mà chép y nguyên từ mạng. Tôi không mắng， chỉ hỏi: “Nếu con là ông Hai， con có chạy sang làng khác không”. Em im lặng. Sách giáo khoa chỉ in đoạn trích， không in cảm xúc. Giá trị sách Ngữ văn 9 nằm ở chỗ buộc người đọc phải tự điền cảm xúc của mình vào. Tôi đã chứng kiến một lớp 9 im phăng phắc khi đọc đoạn kết “Chiếc lược ngà” – không phải vì sợ， mà vì các em đang tự hỏi về tình cha con.Đừng nhầm giá trị sách Ngữ văn 9 với điểm số. Tôi có một học sinh giỏi văn， luôn thuộc lòng các bài thơ. Nhưng khi tôi hỏi: “Em thấy bài ‘Đồng chí’ có gì khác với bài ‘Bài thơ về tiểu đội xe không kính’”， em ngẩn ra. Sách in hai bài， nhưng không in sự khác biệt. Giá trị sách Ngữ văn 9 là ở chỗ nó đặt cạnh nhau những tiếng nói khác biệt để người đọc tự so sánh， tự thấy. Tôi nhớ một buổi chiều， cả lớp tranh luận về việc Chí Phèo có đáng thương không. Tiếng nói của các em vang lên。không ai đọc đáp án. Đó là lúc giá trị sách Ngữ văn 9 hiện ra rõ nhất: nó không dạy các em nói giống nhau， mà dạy các em nói khác nhau.Có một chi tiết nhỏ tôi luôn nhớ. Trong sách Ngữ văn 9， bài “Bàn về đọc sách” của Chu Quang Tiềm được đặt ngay trước bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”. Một học trò hỏi: “Sao lại xếp thế này ạ”. Tôi bảo: “Con thử đọc lại xem”. Mười phút sau。em reo lên: “À， đọc sách để hiểu mình， còn mùa xuân là để hiểu đời”. Tôi không chắc em đúng， nhưng cách em nối hai văn bản chính là giá trị sách Ngữ văn 9 – khả năng kết nối những điều tưởng chừng rời rạc. Sách không nói ra， nhưng người đọc tự tìm thấy.Giá trị sách Ngữ văn 9 còn ở chỗ nó không trọn vẹn. Nhiều bài đọc mở kết， nhiều câu hỏi không có điểm tối đa. Tôi từng chấm một bài văn cảm nhận về “Bếp lửa” mà học sinh viết: “Bà cháu mình nghèo thật， nhưng bếp lửa thì ấm”. Câu văn ngô nghê， nhưng đúng. Sách không dạy em viết thế. Sách chỉ đặt bài thơ ở đó， và em tự thấy. Nếu ai đó hỏi tôi giá trị sách Ngữ văn 9 là gì， tôi sẽ không trả lời bằng lý thuyết. Tôi sẽ kể về những lần học sinh im lặng， những lần các em tranh cãi， và những lần tôi phải thừa nhận: “Cô cũng không biết nữa。mình cùng đọc lại nhé”.
