hòng tranh nhỏ trên phố Văn MiếuácphẩmnghệthuậtgiớithiệuKhinghệsĩtựkểcâuchuyệncủamìhướng dẫn giảm stress， Hà Nội。tối thứ Sáu. Không có bảng hiệu rầm rộ， chỉ một tấm poster vẽ tay dán bên cửa. Bên trong， khoảng hai chục người đứng chen nhau， ly nhựa đựng trà đá đặt trên nền gạch cũ. Trên tường， mười bức ảnh chụp vội bằng điện thoại di động – tác phẩm nghệ thuật giới thiệu về chính quá trình sáng tác của nghệ sĩ. Đó là lần đầu tiên tôi thấy một triển lãm không trưng bày tác phẩm hoàn thiện， mà trưng bày những khoảnh khắc hậu trường: bản phác thảo bị xé， màu vẽ loang trên sàn， gương mặt mệt mỏi của tác giả lúc 2 giờ sáng. Cách làm này không mới trên thế giới， nhưng ở Việt Nam vẫn còn lạ lẫm. Và nó đặt ra một câu hỏi thẳng thắn: tác phẩm nghệ thuật giới thiệu đang dần thay đổi cách công chúng tiếp cận nghệ thuật?
Trần Minh Đức， 29 tuổi， tác giả của triển lãm。kể rằng anh mất ba tháng để thuyết phục gallery cho phép treo những bức ảnh ‘không giống ai’ này. ‘Tôi không muốn khán giả chỉ đứng ngắm một bức sơn dầu rồi gật gù. Tôi muốn họ thấy tôi đã sai bao nhiêu lần trước khi đúng，’ Đức nói， tay chỉ vào tấm ảnh chụp đống giấy vụn. Mỗi tác phẩm nghệ thuật giới thiệu trong triển lãm đều đi kèm một đoạn ghi âm 30 giây， nơi nghệ sĩ tự kể về khoảnh khắc thất bại. Có người bật cười khi nghe lại giọng mình lúc cáu gắt. Có người im lặng rất lâu. Sự im lặng đó đáng giá hơn mọi lời bình luận mỹ miều.Không phải ai cũng đồng tình. Một nhà phê bình nghệ thuật kỳ cựu。người có mặt tối hôm đó， lắc đầu: ‘Nghệ thuật là để chiêm nghiệm cái đẹp， không phải để xem quá trình đánh vật với bản thân.’ Ông ấy có lý của ông ấy. Nhưng tôi để ý thấy chính ông ấy đứng lâu nhất trước bức ảnh chụp bàn tay dính đầy bột màu của Đức – bức ảnh không có gì đẹp theo nghĩa thông thường. Có lẽ tác phẩm nghệ thuật giới thiệu không nhằm thay thế tác phẩm chính thức. Nó giống như một lời mời vào hậu trường， nơi khán giả được phép nhìn thấy những vết xước. Và đôi khi， vết xước lại là thứ khiến người ta tin tưởng hơn cả bức tranh hoàn hảo.Ở TP.HCM， một nhóm nghệ sĩ trẻ đang thử nghiệm hình thức tương tự với sân khấu. Họ quay lại toàn bộ quá trình tập luyện， từ những buổi đọc kịch bản lúng túng đến lúc diễn viên khóc thật trên sân khấu. Những thước phim đó được chiếu ngay trước đêm diễn chính thức. Khán giả xem xong， nhiều người nán lại hỏi han diễn viên lâu hơn bình thường. Một tác phẩm nghệ thuật giới thiệu tốt， theo tôi。không cần phải hoành tráng. Nó cần trung thực. Và trung thực thì luôn có sức nặng riêng， dù chỉ là một đoạn video dọc bằng điện thoại.
Quay lại phòng tranh phố Văn Miếu， đêm đó Đức bán được hai bức ảnh nhỏ với giá bằng nửa tháng lương của anh. Không nhiều. Nhưng anh nói vui: ‘Ít nhất không ai hỏi tôi rằng bức này có ý nghĩa gì. Họ hỏi tôi đã làm gì để vẽ được nó.’ Câu trả lời nằm trong chính những tác phẩm nghệ thuật giới thiệu – những mảnh ghép lộn xộn nhưng thật， được treo ngang tầm mắt người xem.
