Năm học 2024-2025 đánh dấu một bước ngoặt lớn khi sách ngữ văn 9 ở Việt Nam chính thức được giảng dạy theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Ba bộ sách được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt gồm Kết nối tri thức với cuộc sốngáchngữvănởViệtNamCuộcchuyểnmìnhâmthầmnhưngmạnhmẽđậu phộng cho 2 người， Chân trời sáng tạo và Cánh diều. Điểm chung dễ nhận thấy: dung lượng trang giảm đáng kể so với trước， nhưng yêu cầu về năng lực đọc hiểu và viết lại tăng vọt. Một giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội chia sẻ: “Tôi phải dạy lại từ đầu cách soạn giáo án. Học sinh không còn học thuộc lòng văn mẫu， mà phải tự đặt câu hỏi và phản biện”Sách ngữ văn 9 ở Việt Nam hiện nay không còn là “bản sao thu nhỏ” của cấp 3 như trước. Các bài học được thiết kế theo chủ đề， kết hợp hài hòa giữa văn học dân gian， văn học trung đại và văn học hiện đại. Chẳng hạn， bộ Kết nối tri thức dành hẳn một chủ đề về “Người lính và biển đảo”。lồng ghép tác phẩm “Đồng chí” của Chính Hữu với các bài báo thời sự về Trường Sa. Học sinh lớp 9A trường THCS Nguyễn Du (TP.HCM) hào hứng kể: “Lần đầu tiên em được phân tích một bài thơ qua lăng kính của truyền thông. Khó nhưng thú vị”Một điểm đáng chú ý khác là sự thay đổi trong phần tiếng Việt. Thay vì liệt kê các biện pháp tu từ khô khan， sách ngữ văn 9 ở Việt Nam yêu cầu học sinh vận dụng chúng vào việc viết đoạn văn nghị luận xã hội. Cô Trần Thị Mai， tổ trưởng Ngữ văn trường THCS Lê Quý Đôn (Đà Nẵng)， nhận xét: “Học sinh giờ phải biết biến kiến thức thành kỹ năng. Các em viết về bạo lực học đường， về biến đổi khí hậu， chứ không chỉ viết về tấm gương đạo đức chung chung” Cá nhân tôi thấy cách tiếp cận này gần gũi với đời sống。dù không ít phụ huynh lo lắng vì con khó đạt điểm cao nếu không có tư duy độc lập.Không thể phủ nhận rằng việc chuyển đổi sang sách ngữ văn 9 ở Việt Nam gây ra không ít lúng túng. Nhiều trường thiếu tài liệu tham khảo， giáo viên lớn tuổi phải học lại công nghệ để soạn bài tương tác. Ở vùng sâu vùng xa。
học sinh còn khó khăn trong việc tiếp cận sách điện tử. Một cô giáo ở Hà Giang kể: “Cả trường chỉ có 5 bản sách mẫu. Tôi phải photo từng trang cho học sinh” Dù vậy， những tiết học đọc hiểu văn bản thông tin， phân tích dữ liệu biểu đồ đang dần trở nên quen thuộc. Học sinh được yêu cầu làm video， thuyết trình nhóm – điều gần như không tưởng ở chương trình cũ.Nhìn từ góc độ thực tế， sách ngữ văn 9 ở Việt Nam đang đi đúng hướng nhưng cần thời gian để “ngấm”. Tôi tin rằng sau vài năm nữa， khi giáo viên quen với phương pháp mới và học sinh bớt bỡ ngỡ， môn Ngữ văn sẽ không còn là nỗi ám ảnh về học thuộc lòng. Thay vào đó， nó trở thành môn học của tư duy。
của cảm xúc và của những tranh luận lành mạnh. Một học sinh lớp 9 ở Cần Thơ nói với tôi: “Em thích cách cô cho cả lớp tranh luận về nhân vật lão Hạc. Ai cũng có lý， không ai sai cả” Vậy là đủ để thấy sự thay đổi đang diễn ra， âm thầm mà mạnh mẽ.
