Hơn 40% người có bằng đại học thứ hai tại TP.HCM hiện làm việc trái ngànhátrịvănbằngKhitấmbằngthứhaikhôngcònlàbảohiểmsựnghiệviết CV， theo khảo sát nội bộ của một trung tâm giới thiệu việc làm hồi tháng 3. Con số này phản ánh một thực tế: giá trị văn bằng 2 đang bị thổi phồng bởi các trung tâm tư vấn tuyển sinh， trong khi thị trường lao động ngày càng khắt khe. Chị Nguyễn Thị Hà (32 tuổi， quận Bình Thạnh) từng tốt nghiệp ngành Ngôn ngữ Anh， sau đó học thêm văn bằng 2 Luật với hy vọng chuyển sang làm pháp chế. “Tôi mất 3 năm và gần 80 triệu đồng. Ra trường， các công ty luật chỉ nhận người có bằng chính quy， còn bằng 2 thì họ nói thẳng là không tính”。chị Hà kể.Về mặt pháp lý， bằng đại học thứ hai do các trường công lập cấp vẫn được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận， có giá trị tương đương bằng thứ nhất. Nhưng trên thực tế tuyển dụng， nhiều nhà tuyển dụng lại đặt dấu hỏi về chất lượng đào tạo và động lực học tập. Anh Trần Minh Quân， trưởng phòng nhân sự một công ty công nghệ tại quận 1。cho biết: “Chúng tôi từng nhận một ứng viên có bằng 2 Kế toán， nhưng khi kiểm tra kiến thức chuyên sâu thì bạn ấy hổng rất nhiều. Từ đó， chúng tôi ưu tiên bằng chính quy hoặc chứng chỉ nghề có thực hành” Điều này lý giải vì sao giá trị văn bằng 2 trong mắt doanh nghiệp không đồng nhất， phụ thuộc vào ngành học và uy tín cơ sở đào tạo.Một góc nhìn khác đến từ chính người học. Không phải ai cũng thất bại. Chị Lê Thu Trang (28 tuổi， quận 7) học văn bằng 2 Tâm lý học sau khi tốt nghiệp Quản trị kinh doanh. Hiện chị làm tham vấn viên cho một tổ chức phi lợi nhuận， mức thu nhập tăng gấp rưỡi so với trước. “Vấn đề không nằm ở tấm bằng， mà ở việc bạn có thực sự học hay chỉ mua bằng để đối phó”， chị Trang nói. Điểm chung của những người thành công với văn bằng 2 là họ chọn ngành có tính ứng dụng cao， chấp nhận làm lại từ vị trí thấp và không ngừng học thêm chứng chỉ nghề. Ngược lại。những người kỳ vọng tấm bằng thứ hai sẽ tự động nâng lương， thăng chức thường thất vọng.Thị trường lao động Việt Nam đang chứng kiến sự dịch chuyển: các doanh nghiệp lớn như Vingroup。
FPT hay Vietcombank ngày càng chuộng chứng chỉ vi mô (micro-credentials) và kỹ năng số hơn là bằng cấp truyền thống. Một giám đốc tuyển dụng tại Techcombank chia sẻ: “Với vị trí phân tích dữ liệu， tôi không quan tâm bạn có một hay hai bằng. Tôi cần bạn chứng minh được năng lực qua bài test thực tế” Xu hướng này đặt giá trị văn bằng 2 vào thế cạnh tranh khốc liệt. Nếu bằng thứ hai chỉ là bản sao kiến thức hàn lâm， không kèm kỹ năng thực hành， nó dễ trở thành khoản đầu tư kém hiệu quả.Vậy nên。trước khi đăng ký một chương trình văn bằng 2， người học cần trả lời ba câu hỏi: Ngành đó có thực sự cần bằng cấp hay chỉ cần chứng chỉ?Cơ sở đào tạo có kết nối doanh nghiệp không?
Và bản thân có sẵn sàng cạnh tranh với sinh viên chính quy hay không?Câu trả lời không nằm ở tấm bằng， mà ở chiến lược học tập và sự kiên trì. Bằng 2 không xấu， nhưng đừng thần thánh hóa nó. Giá trị thật của văn bằng 2 chỉ xuất hiện khi người học biến nó thành công cụ， không phải vật trang trí.
