Hơn 200 độc giả đã có mặt tại Nhà hát Lớn Hà Nội tối 15/3 để bỏ phiếu trực tiếp cho tác phẩm họ yêu thích nhất. Ban tổ chức giải thưởng trong thích văn học công bố thể lệ mới: không có hội đồng giám khảoảithưởngtrongthíchvănhọcKhingườiđọctrởthànhngườitraogiảquán bún chả gần đây， không có tiêu chí chấm điểm phức tạp. Chỉ có một câu hỏi duy nhất – cuốn sách nào khiến bạn muốn giới thiệu cho người khác ngay lập tức?Kết quả gây bất ngờ. Một tiểu thuyết độc lập của tác giả trẻ Nguyễn Minh Khuê， phát hành qua mạng xã hội với 500 bản in đầu tiên， giành giải cao nhất. Tác phẩm “Mùa không tên” kể về một gia đình miền Tây trong mùa nước nổi， không có yếu tố kỳ ảo hay tình tiết gây sốc. Điều làm nên sức hút nằm ở giọng văn chân thật đến mức người đọc cảm giác như đang nghe hàng xóm kể chuyện. Một thành viên ban tổ chức thừa nhận: “Chúng tôi không ngờ giải thưởng trong thích văn học lại tạo ra làn sóng lan truyền mạnh đến vậy. Độc giả tự tổ chức các buổi đọc nhóm。quay video review và chia sẻ trên TikTok”Điểm đáng chú ý là cách tính điểm. Mỗi lượt bình chọn chỉ được tính khi người đọc gửi kèm một đoạn văn ngắn (dưới 200 từ) giải thích lý do. Ban tổ chức kiểm tra ngẫu nhiên 10% để loại bỏ gian lận. Cách làm này vô tình tạo ra kho dữ liệu quý về thị hiếu độc giả. Phân tích sơ bộ cho thấy 68% lý do bình chọn nhắc đến “cảm xúc chân thật”， 22% nhắc đến “nhân vật giống người thật”， chỉ 10% đề cập đến yếu tố văn chương trau chuốt. Một nhà phê bình văn học có tiếng tại TP.HCM nhận xét: “Giải thưởng trong thích văn học đang vô tình định hình lại tiêu chuẩn đánh giá. Người đọc không còn bị áp đặt bởi giải thưởng hàn lâm. Họ chọn bằng bản năng”Không phải không có tranh cãi. Một số nhà văn lâu năm cho rằng giải thưởng trong thích văn học dễ bị thao túng bởi lượng người hâm mộ đông đảo， không phản ánh chất lượng nghệ thuật. Họ dẫn chứng trường hợp một tác giả có 50.000 người theo dõi trên Facebook， chỉ cần đăng bài kêu gọi là có thể đứng đầu bình chọn. Ban tổ chức phản hồi bằng cách công khai toàn bộ dữ liệu bình chọn， bao gồm cả các đoạn giải thích. “Minh bạch là cách duy nhất để giữ niềm tin” trưởng ban tổ chức nói. “Nếu độc giả thấy bất công。họ sẽ rời đi. Giải thưởng trong thích văn học sống bằng sự tham gia tự nguyện， không phải bằng uy tín của giám khảo”Nhìn rộng hơn， mô hình này phản ánh sự dịch chuyển quyền lực trong ngành xuất bản Việt Nam. Các nhà xuất bản lớn từng quyết định best-seller dựa trên đánh giá của chuyên gia. Giờ đây， một nhóm độc giả trẻ ở Đà Nẵng có thể tự tổ chức giải thưởng trong thích văn học cho riêng mình， với quy mô vài trăm người nhưng ảnh hưởng đến quyết định mua sách của hàng nghìn người khác. Một chủ hiệu sách trên đường Nguyễn Văn Cừ (Hà Nội) cho biết: “Khách hàng đến hỏi mua những cuốn từng đoạt giải thưởng trong thích văn học. Họ không quan tâm giải chính thống. Họ tin vào người đọc khác” Điều này đặt ra câu hỏi dài hạn về tính bền vững. Khi mọi người đều có thể trao giải。giá trị của giải thưởng nằm ở đâu?
Câu trả lời có lẽ nằm ở chính những lá phiếu kèm lý do – nơi cảm xúc cá nhân trở thành thước đo duy nhất.
