hòng tranh nhỏ trên đường Phan Đăng Lưu (TP.HCM) chật kín người trong buổi khai mạc triển lãm cá nhân của họa sĩ trẻ Nguyễn Văn A. Những bức sơn mài truyền thống được anh xử lý bằng kỹ thuật sốệthuậtthịgiácViệtNambùngnổvớisắcmàuđươngđạlẩu mắm giá bao nhiêu， in trên nền vải canvas lớn， tạo hiệu ứng thị giác mạnh mẽ. Đây không phải là hiện tượng cá biệt. Nghệ thuật thị giác ở Việt Nam đang chứng kiến làn sóng mới: các nghệ sĩ trẻ kết hợp chất liệu truyền thống với công nghệ hiện đại。tạo nên ngôn ngữ thị giác độc đáo. Sự thay đổi này không chỉ diễn ra ở Hà Nội hay TP.HCM mà còn lan ra Đà Nẵng， Huế， thậm chí cả những tỉnh nhỏ như Thái Nguyên， Ninh Bình. Tôi có dịp ghé thăm một xưởng vẽ ở làng nghề Sơn Đồng (Hà Nội)， nơi những người thợ sơn mài lâu năm đang hợp tác với các nhà thiết kế đồ họa trẻ. Họ cùng nhau tạo ra những tác phẩm nghệ thuật thị giác vừa mang hồn cốt dân tộc vừa đáp ứng thị hiếu thẩm mỹ đương đại.Trong bối cảnh đó， khái niệm nghệ thuật thị giác ở Việt Nam không còn bó hẹp trong hội họa， điêu khắc hay đồ họa. Nó mở rộng sang nhiếp ảnh nghệ thuật， video art， sắp đặt và cả nghệ thuật số. Một ví dụ điển hình là dự án “Sắc Việt” của nhóm nghệ sĩ trẻ tại TP.HCM， sử dụng công nghệ chiếu sáng 3D để tái hiện các hoa văn trên trống đồng Ngọc Lũ. Dự án thu hút hàng nghìn lượt khách tham quan trong vòng một tháng. Điều đáng nói là các nghệ sĩ không chỉ làm kỹ thuật mà còn nghiên cứu rất kỹ bối cảnh văn hóa， lịch sử của từng họa tiết. Họ dành hàng tháng trời để ghi chép， phỏng vấn các nghệ nhân lớn tuổi. Chính sự tỉ mỉ này tạo nên chiều sâu cho tác phẩm。khiến người xem không chỉ thấy đẹp mà còn cảm nhận được sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Nghệ thuật thị giác ở Việt Nam， vì thế， đang dần định hình một bản sắc riêng trên bản đồ khu vực.
Không thể phủ nhận vai trò của các không gian sáng tạo độc lập. Những địa chỉ như Manzi Art Space (Hà Nội)， The Factory Contemporary Arts Centre (TP.HCM) hay New Space Arts Foundation (Huế) đã trở thành bệ phóng cho nhiều thế hệ nghệ sĩ. Họ tổ chức triển lãm， tọa đàm， workshop và cả các dự án cộng đồng. Có lần tôi tham gia một buổi trò chuyện tại Manzi， nơi một nghệ sĩ trẻ trình bày về quá trình anh chuyển thể tranh dân gian Hàng Trống sang ngôn ngữ đồ họa động. Khán phòng chật kín， người nghe đặt câu hỏi liên tục. Không khí cởi mở， gần gũi， khác hẳn với những hội thảo hàn lâm khô khan. Chính những không gian như vậy đang nuôi dưỡng và thúc đẩy nghệ thuật thị giác ở Việt Nam phát triển theo hướng đa dạng。không ngại thử nghiệm. Tuy nhiên， vẫn còn những thách thức: thiếu nguồn tài trợ bền vững， thiếu cơ chế bảo vệ bản quyền tác phẩm số， và khoảng cách giữa nghệ sĩ và công chúng đại chúng vẫn còn khá lớn.Thị trường nghệ thuật trong nước cũng đang có những chuyển biến đáng chú ý. Các phiên đấu giá tác phẩm của họa sĩ Việt Nam tại nhà đấu giá quốc tế ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Năm ngoái， một bức tranh sơn mài của cố họa sĩ Nguyễn Sáng được bán với giá gần 1 triệu USD， lập kỷ lục mới. Điều này cho thấy giá trị của nghệ thuật thị giác Việt Nam đang được thị trường quốc tế ghi nhận. Nhưng câu chuyện không chỉ nằm ở con số. Giới sưu tầm trong nước， đặc biệt là các bạn trẻ。bắt đầu quan tâm đến việc mua tác phẩm của nghệ sĩ đương đại. Họ tìm đến các studio， các buổi open studio để trực tiếp gặp gỡ tác giả. Cách tiếp cận này khác với lối mua bán qua trung gian trước đây. Nó tạo ra mối liên kết cá nhân， giúp người mua hiểu rõ hơn về quá trình sáng tạo và ý nghĩa tác phẩm. Đây là tín hiệu tích cực cho sự phát triển bền vững của nghệ thuật thị giác ở Việt Nam.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy nghệ thuật thị giác Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Các nghệ sĩ không còn e dè khi thể hiện cái tôi， dám đối thoại với xã hội và cả những vấn đề nhức nhối như môi trường， đô thị hóa， di sản. Họ sử dụng đa dạng chất liệu， từ sơn mài， lụa， gốm đến nhựa tái chế， ánh sáng LED. Sự pha trộn này tạo nên diện mạo mới mẻ， đôi khi gây tranh cãi nhưng luôn đáng để suy ngẫm. Điều còn thiếu có lẽ là những chính sách hỗ trợ cụ thể từ phía nhà nước và các quỹ văn hóa độc lập. Nếu có thêm nguồn lực， nghệ thuật thị giác ở Việt Nam hoàn toàn có thể vươn xa hơn nữa， không chỉ trong khu vực mà còn trên trường quốc tế. Còn hiện tại， những gì đang diễn ra đã đủ để tạo nên một bức tranh sống động。đầy màu sắc và giàu tiềm năng.
