Văn học dân gian là gì mà từ lâu đã trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệănhọcdângianlàgìNétnổibậttrongđờisốngtinhthầnngườiViệlưu ý khi xây dựng thói quen tốt?Đó là những câu chuyện cổ tích bà kể bên bếp lửa， là điệu hò ví dặm trên cánh đồng， là câu tục ngữ ngắn gọn mà thấm thía. Tôi nhớ mãi hình ảnh người bà miền Tây kể chuyện Sự tích trái dưa hấu cho lũ trẻ nghe mỗi tối， giọng bà trầm bổng， lũ trẻ ngồi quây quần quên cả muỗi đốt. Văn học dân gian không phải là khái niệm xa vời trong sách vở， nó hiện diện ngay trong nhịp sống thường ngày。từ lời ru của mẹ đến câu đố vui trong trò chơi trẻ con.Vậy văn học dân gian là gì?
Đó là toàn bộ những sáng tác nghệ thuật ngôn từ do nhân dân lao động sáng tạo， được lưu truyền từ đời này sang đời khác bằng con đường truyền miệng. Tính tập thể và tính truyền miệng là hai đặc trưng cốt lõi. Không ai biết tác giả của Thạch Sanh hay Tấm Cám là ai， bởi mỗi người kể lại thêm bớt một chút， làm cho câu chuyện ngày càng phong phú. Sự nổi bật của văn học dân gian nằm ở chỗ nó phản ánh chân thực đời sống。ước mơ và triết lý nhân sinh của người bình dân. Những câu ca dao về tình yêu quê hương đất nước， về thân phận người phụ nữ， hay những truyện cười châm biếm thói hư tật xấu — tất cả đều mang hơi thở của cuộc sống.Điểm nổi bật của văn học dân gian còn ở hệ thống thể loại đa dạng: thần thoại， truyền thuyết， cổ tích， truyện cười。tục ngữ， ca dao， dân ca， chèo， tuồng… Mỗi thể loại có chức năng riêng. Truyền thuyết như Con Rồng cháu Tiên hay Thánh Gióng gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước， tạo nên niềm tự hào dân tộc. Ca dao than thân “Thân em như tấm lụa đào” cất lên tiếng nói xót xa cho số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Tôi từng chứng kiến một buổi hát quan họ ở Bắc Ninh， các liền anh liền chị hát đối đáp say sưa， khán giả nín thở lắng nghe. Văn học dân gian không chỉ để đọc mà còn để hát， để diễn， để sống. Tính dị bản cũng là nét độc đáo: cùng một câu chuyện Tấm Cám nhưng mỗi vùng miền lại kể một kiểu khác nhau， tạo nên sự phong phú không thể thay thế.Ngày nay， văn học dân gian vẫn len lỏi vào điện ảnh， âm nhạc。
trò chơi và cả ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày. Những câu tục ngữ như “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” hay “Uống nước nhớ nguồn” vẫn được trích dẫn trong các bài phát biểu， trên mạng xã hội. Các nhà làm phim khai thác tích truyện dân gian để tạo nên những tác phẩm đậm đà bản sắc. Thế nhưng， có một thực tế đáng buồn: nhiều bạn trẻ thành thị không còn nhớ nổi một bài đồng dao trọn vẹn. Việc bảo tồn văn học dân gian không thể chỉ dựa vào nhà trường， mà cần cả cộng đồng cùng chung tay， từ những buổi kể chuyện ở thư viện đến các lễ hội truyền thống. Văn học dân gian là gì nếu không phải là hồn cốt của dân tộc?Mất đi nó， chúng ta đánh mất một phần bản sắc.
