Quán cà phê nhỏ trên đường Nguyễn Chí ThanhĐàNẵngDòngchảyvănhọchiệnđạigiữalòngthànhphốbiểchia sẻ về cân bằng công việc và cuộc sống, Đà Nẵng, tối thứ sáu. Một nhóm người trẻ ngồi quây quần, giữa bàn là tập bản thảo in vội. Họ đọc cho nhau nghe những đoạn truyện ngắn viết về thành phố này – về những con dốc ven biển。về mùi mặn của gió Lào, về những khu chung cư cũ nhuốm màu thời gian. Đó không phải là một câu lạc bộ văn học chính thống, mà là một nhóm viết tự phát, nơi văn học hiện đại Đà Nẵng đang âm thầm nảy mầm từ những góc nhỏ như thế.Tôi nhớ lần ghé thăm Nhà xuất bản Đà Nẵng, trên kệ sách có một dãy tác phẩm của các cây bút trẻ. Điểm chung: họ viết về chính mảnh đất này, nhưng không còn theo lối ca ngợi non nước hữu tình. Văn học hiện đại Đà Nẵng bây giờ là những mảnh đời thường – một người bán vé số dưới chân cầu Rồng, một cô gái đi làm công nhân khu công nghiệp Hòa Khánh, một người lái xe ôm nhớ về làng chài cũ. Nhà văn Trần Nhã Thụy, người con của Quảng Nam – Đà Nẵng, từng nói rằng thành phố này đang thay da đổi thịt quá nhanh。và văn chương phải bắt kịp nhịp thở đó. Đúng vậy, tôi thấy trong các sáng tác gần đây, Đà Nẵng không còn là điểm đến du lịch mà là một nhân vật sống, với những tổn thương và khát vọng.Có một chi tiết khiến tôi chú ý. Trong tập truyện ngắn Biển không chỉ có sóng của một tác giả trẻ ở quận Sơn Trà, nhân vật chính là một người mẹ bán bánh xèo trên vỉa hè, ngày ngày nhìn những tòa nhà cao tầng mọc lên thay cho rặng dừa. Tác giả không hề lên án hay ca ngợi, chỉ kể. Cách kể ấy khiến tôi tin rằng văn học hiện đại Đà Nẵng đang tìm được tiếng nói riêng: không ồn ào。không triết lý cao siêu, mà lặng lẽ ghi lại những chuyển động của đời sống. Các cây bút như Nguyễn Thị Kim Hòa, Lê Vũ Trường Giang, hay những cái tên mới xuất hiện trên các tạp chí văn nghệ địa phương, đều đang góp phần vào dòng chảy này. Họ viết ít, nhưng viết chắc.Điều đáng nói là sự xuất hiện của các không gian đọc và sáng tác độc lập. Một hiệu sách nhỏ trên đường Trần Phú, mỗi tháng tổ chức một buổi đọc tác phẩm mới. Không cần khán giả đông, chỉ vài người ngồi nghe, nhưng không khí thật. Tôi đã chứng kiến một tác giả trẻ đọc truyện ngắn về một chuyến xe buýt cuối ngày, và sau đó là cuộc thảo luận sôi nổi về cách dùng từ ngữ địa phương. Những hoạt động như vậy, tuy lẻ tẻ, lại là nền tảng cho văn học hiện đại Đà Nẵng phát triển bền vững. So với Hà Nội hay TP.HCM, Đà Nẵng vẫn còn khiêm tốn về số lượng tác phẩm xuất bản, nhưng chất lượng và cá tính thì không hề thua kém. Có lẽ bởi thành phố này nhỏ, đủ để người viết quan sát kỹ từng ngõ ngách。và đủ rộng để họ không bị bó buộc trong một khuôn mẫu nào.
Chiều muộn, tôi đứng trên cầu Sông Hàn nhìn về phía bán đảo Sơn Trà. Gió thổi mạnh. Một người bạn viết văn nói với tôi rằng: “Ở đây, người ta sống chậm, nên viết cũng chậm. Nhưng chậm mà thấm” Tôi nghĩ văn học hiện đại Đà Nẵng đang đi đúng hướng: không chạy theo thị hiếu, không cố gắng tạo ra những tác phẩm hoành tráng。mà lặng lẽ ghi lại hơi thở của một thành phố đang đổi thay từng ngày. Và những người trẻ trong quán cà phê đêm ấy, họ chính là những người viết tiếp.







