Cuốn “Đọc sách như một nghệ thuật” của Nguyễn Hoàng Sơn ra mắt giữa năm 2023 đã tạo ra một làn sóng thảo luận mới về cách review sách. Không đơn thuần tóm tắt nội dungữngtácphẩmnổibậtvềreviewsáchKhingườiviếtkhôngchỉgiớithiệumàcònkiếntạothịhiếgiải pháp ngủ ngon， Sơn dành hẳn chương ba để phân tích vì sao một cuốn tiểu thuyết được ca ngợi trên mạng lại gây thất vọng khi đọc thật. Cách anh đặt vấn đề – “review không phải để khen hay chê， mà để người đọc biết mình đang mua gì” – nhanh chóng được chia sẻ trên các diễn đàn sách. Đây là một trong những tác phẩm nổi bật về review sách đang định hình lại cách độc giả trẻ Việt Nam tiếp cận phê bình văn học.Ở một góc khác， “Những trang sách không vội” của Trần Thị Bảo Ngọc lại chọn lối đi chậm. Chị kể về một lần ngồi hàng giờ trong hiệu sách cũ trên phố Đinh Lễ， chỉ để tìm lại cuốn sách tuổi thơ bị mất. Từ trải nghiệm đó， Ngọc viết review như một cuộc trò chuyện: có khi chỉ vài dòng về cảm giác giấy cũ， có khi dài ba trang về cách tác giả xây dựng nhân vật. Tôi thấy ở chị sự kiên nhẫn hiếm có – thứ mà nhiều bài review nhanh trên mạng xã hội đánh mất. Tác phẩm nổi bật về review sách này không cố gắng bao quát mọi thể loại。nhưng mỗi bài viết đều khiến người đọc muốn gấp máy lại và cầm sách lên.Một trường hợp khác đáng chú ý: “Review sách: Từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp” của nhóm tác giả Fahasa. Cuốn sách tập hợp 15 bài phê bình mẫu， kèm phân tích lỗi thường gặp – như việc dùng tính từ hoa mỹ để che lấp sự thiếu hiểu biết về tác phẩm. Điểm mạnh nằm ở các ví dụ cụ thể: một bài review về “Số đỏ” bị chỉ ra là sao chép nguyên đoạn từ Wikipedia， hay cách một blogger khen “Mắt biếc” mà không hề nhắc đến bối cảnh miền Nam trước 1975. Những tác phẩm nổi bật về review sách kiểu này có giá trị thực hành cao， dù đôi chỗ văn phong còn khô.Cá nhân tôi ấn tượng với “Đi tìm lý do của một cuốn sách” – tập tản văn phê bình của Vũ Minh Thư. Chị viết về việc review một cuốn sách dở khó hơn review sách hay， bởi người viết phải chỉ ra cái dở mà không phán xét tác giả. Minh Thư dẫn chứng trường hợp cuốn tiểu thuyết bán chạy “Hành trình của nước” – chị thẳng thắn nói rằng tác phẩm này “mắc bệnh giải thích quá nhiều”， nhưng vẫn dành hai trang để phân tích cái hay trong cách xây dựng không gian. Tôi cho rằng đây chính là kiểu review sách trưởng thành: không né tránh chê， nhưng cũng không biến chê thành mục đích.
Điều đáng nói là các tác phẩm nổi bật về review sách gần đây không còn đứng riêng lẻ. Chúng tạo ra một mạng lưới tham chiếu – người đọc cuốn của Nguyễn Hoàng Sơn sẽ tìm đến Trần Thị Bảo Ngọc để so sánh cách đánh giá cùng một tác phẩm. Sự đối thoại ngầm này khiến thị trường review sách Việt Nam bớt tính một chiều. Dĩ nhiên， vẫn có những cuốn sách review chỉ để đánh bóng tên tuổi， nhưng số lượng tác phẩm thực sự nghiêm túc đang tăng lên. Và đó là lý do tôi tin rằng thể loại này sẽ còn sinh động hơn nữa.
