Bàn tay ông Nguyễn Văn TámátrịnghệnhânKhiđôitaygiữhồncốtlàngnghềlưu ý khi chạy quảng cáo facebook， nghệ nhân gốm Bát Tràng， thoăn thoắt nặn từng khối đất sét. Ông không nhìn khuôn， chỉ cảm nhận độ dẻo qua da. Một chiếc bình gốm men rạn mất ba ngày nung， nhưng để làm ra nó， ông đã dành bốn mươi năm. Giá trị nghệ nhân không nằm ở sản phẩm cuối cùng。mà ở ký ức cơ thể， ở những thất bại đã nếm trải. Người ta thường hỏi vì sao gốm Bát Tràng đắt hơn gốm công nghiệp. Câu trả lời nằm trong từng vết tích trên bàn tay ông Tám.Ở làng nghề Vạn Phúc。
bà Lê Thị Hoa kể về lần dệt một tấm lụa có hoa văn rồng chầu. Bà phải chỉnh từng sợi chỉ， canh từng nhịp thoi đưa. Có những đêm bà thức trắng vì một sợi tơ bị rối. Giá trị nghệ nhân ở đây là sự kiên nhẫn không thể mua bằng tiền. Một tấm lụa bán ra thị trường có thể gấp năm lần lụa máy， nhưng công sức bà bỏ ra gấp hai mươi lần. Tôi đã xem bà dạy nghề cho nhóm sinh viên. Bà không giảng lý thuyết， chỉ đưa tay cho họ sờ vào sợi tơ đang căng. “Cảm giác nó chùng hay căng， tay biết trước mắt” bà nói. Đó là tri thức không nằm trong sách vở.Chợ đêm Hội An， anh Trần Văn Minh， thợ mộc kim bôi， đang đục nét hoa văn trên một tấm gỗ trắc. Anh bảo mỗi nhát đục có thể làm hỏng cả tấm gỗ. Người thợ mới thường đục mạnh tay。còn anh học được cách đục nhẹ như vuốt ve. Giá trị nghệ nhân còn là khả năng truyền nghề. Anh Minh nhận ba học trò， nhưng chỉ một người trụ lại sau sáu tháng. Hai người kia bỏ vì thu nhập thấp. “Làm nghề này， giàu không nổi， nhưng nhìn tấm gỗ thành hình， sướng hơn trúng số” anh cười. Thực tế， thu nhập của nghệ nhân nhiều nơi chỉ bằng nửa công nhân may. Vậy mà họ vẫn bám nghề. Giá trị nghệ nhân không đo bằng lương tháng.Nhiều người trẻ giờ tìm đến làng nghề để học. Một cô gái ở Hà Nội bỏ việc văn phòng về học làm nón lá với nghệ nhân Phạm Thị Hồng. Cô bảo muốn tìm lại cảm giác làm ra thứ gì đó bằng tay. Bà Hồng dạy cô từ cách chọn lá， uốn vành， khâu từng mũi. Cô làm hỏng ba cái nón trước khi thành công. Giá trị nghệ nhân còn là người mở đường cho lớp kế cận. Bà Hồng bảo: “Nghề không sợ mất， chỉ sợ người trẻ không kiên nhẫn” Tôi thấy câu đó đúng. Ở một làng nghề khác， cả xóm chỉ còn hai nghệ nhân trên bảy mươi tuổi. Họ vẫn làm。nhưng không ai nối nghiệp. Giá trị nghệ nhân khi ấy trở thành ký ức sống.Du khách nước ngoài thường mua sản phẩm thủ công vì câu chuyện đằng sau. Một chiếc khăn lụa có giá gấp ba lần khăn công nghiệp， nhưng người mua sẵn lòng trả. Họ trả cho thời gian， cho sự tỉ mỉ， cho cái cách nghệ nhân đặt cả đời mình vào từng đường nét. Giá trị nghệ nhân không phải là thứ để đem ra đấu giá. Nó nằm trong nhịp thở của làng nghề。
trong tiếng đục， tiếng thoi， tiếng bàn tay nhào đất. Tôi rời Bát Tràng lúc chiều muộn， ông Tám vẫn ngồi bên bàn xoay. Ông bảo: “Làm nghề này， về già mới thấy mình giàu” Giàu theo cách của người giữ lửa.
