Kho tàng văn học dân gian Việt Nam hiện có hơn 10.000 truyện cổ tíchĐánhgiávănhọcdângianViệtNamGócnhìntừnhữngconsốvàthựctếhướng dẫn nấu ăn ngon， truyền thuyết， cùng hàng nghìn làn điệu dân ca， tục ngữ。câu đố. Con số thống kê sơ bộ từ Viện Nghiên cứu Văn hóa cho thấy chỉ riêng thể loại truyện kể đã lên đến 1.200 bản ghi chép khác nhau. Đánh giá văn học dân gian Việt Nam không thể chỉ dựa vào số lượng， mà cần nhìn vào sức sống thực tế của nó trong đời sống đương đại. Nhiều tác phẩm như “Tấm Cám”， “Thạch Sanh” vẫn xuất hiện trong sách giáo khoa， nhưng học sinh ngày nay có xu hướng đọc truyện tranh chuyển thể thay vì bản gốc. Một giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội chia sẻ: “Lớp tôi có 45 em， chỉ 7 em từng nghe kể truyện dân gian từ ông bà. Phần lớn các em biết đến qua phim hoạt hình” Đây là tín hiệu đáng lưu tâm cho công tác bảo tồn.Đánh giá văn học dân gian Việt Nam cần đặt trong bối cảnh các lễ hội truyền thống đang được phục dựng mạnh mẽ. Ở Bắc Ninh， hát quan họ không còn chỉ dành cho người lớn tuổi. Câu lạc bộ quan họ làng Diềm mỗi tối thứ Bảy thu hút gần 100 bạn trẻ tham gia tập hát. Chị Nguyễn Thị Hoa， 28 tuổi， cho biết: “Tôi học hát để hiểu mình hơn， chứ không phải để biểu diễn”. Sự chuyển dịch từ mục đích trình diễn sang nhu cầu hiểu biết cá nhân cho thấy văn học dân gian đang tìm được chỗ đứng mới. Tuy nhiên， không phải thể loại nào cũng may mắn như vậy. Truyện cười dân gian gần như biến mất khỏi các sân khấu hiện đại。trong khi ca dao， tục ngữ chỉ còn xuất hiện trong đề thi.Một đánh giá văn học dân gian Việt Nam từ góc độ học thuật cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng các công trình nghiên cứu so sánh. Trong 10 năm qua， cả nước chỉ có 3 luận án tiến sĩ về văn học dân gian， so với 27 luận án về văn học hiện đại. GS. Trần Văn Minh (Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) nhận định: “Chúng ta đang khai thác văn học dân gian như một di sản tĩnh， trong khi nó vốn là dòng chảy sống”. Ông dẫn chứng việc nhiều nhà nghiên cứu trẻ chọn phân tích thơ ca đương đại thay vì truyện cổ tích vì “dễ công bố quốc tế hơn”. Thực tế này đặt ra câu hỏi về định hướng đào tạo và đầu tư nghiên cứu.
Đánh giá văn học dân gian Việt Nam không thể bỏ qua sự xuất hiện của các dự án cộng đồng. Nhóm “Kể chuyện làng” tại Huế đã số hóa 300 câu chuyện dân gian bằng giọng đọc của người già， thu hút hơn 50.000 lượt nghe trên nền tảng trực tuyến. Người sáng lập nhóm。anh Lê Quang Dũng， kể: “Có cụ bà 82 tuổi kể lại truyện ‘Sự tích trầu cau’ mà chính con cháu trong nhà chưa từng nghe”. Dự án này cho thấy văn học dân gian có thể tồn tại nếu được trao đúng phương tiện. Tuy vậy， kinh phí duy trì hoàn toàn từ quyên góp， và nhiều thành viên đã rời nhóm vì không có thu nhập ổn định.Nhìn tổng thể， đánh giá văn học dân gian Việt Nam cần ghi nhận những nỗ lực bảo tồn nhưng cũng thẳng thắn nhìn vào khoảng trống giữa di sản và công chúng trẻ. Số lượng tác phẩm đồ sộ không đồng nghĩa với sức sống. Các lễ hội。câu lạc bộ， dự án số hóa đang tạo ra những cầu nối， nhưng thiếu một chiến lược dài hơi từ phía cơ quan quản lý. Một điều dễ thấy: khi người trẻ được tự tay ghi chép， kể lại hoặc chuyển thể， họ nhớ lâu hơn nhiều so với việc học thuộc lòng. Văn học dân gian không cần được “bảo vệ” theo kiểu đóng băng， mà cần được sống trong những hình thức mới。miễn là giữ được cốt lõi tinh thần.
