Cuốn “Mùa hè bỏng cháy” của tác giả Trần Mai Hạnh dày 420 trangĐánhgiásáchsựkiệnGócnhìntừnhữngtrangviếtvềbiếncốgiải pháp chăm sóc chó mèo， phát hành tháng 4/2023， bán được 8.000 bản trong hai tháng đầu. Con số không lớn với thị trường sách văn học， nhưng đáng chú ý với dòng sách sự kiện – thể loại thường bị gắn mác khô khan. Tôi đọc liền mạch trong ba tối. Điều đọng lại không phải cốt truyện， mà là cách tác giả tái hiện một cuộc di cư năm 1975 qua lời kể của bốn nhân chứng sống. Không có anh hùng。không có tội đồ. Chỉ có những con người bình thường bị cuốn vào guồng quay lịch sử.
Đánh giá sách sự kiện thường bị chi phối bởi cảm xúc cá nhân. Tôi từng đọc một cuốn về trận lụt lịch sử miền Trung 1999， tác giả dành 60% dung lượng để mô tả thiệt hại， 40% còn lại là lời kêu gọi quyên góp. Cuốn đó đọc xong thấy nặng nề， không phải vì bi kịch mà vì cách kể thiếu điểm nhìn đa chiều. Ngược lại。“Mùa hè bỏng cháy” đưa vào cả những góc khuất: một cán bộ xã giấu chuyện mình từng là lính chế độ cũ， một người mẹ trẻ bỏ lại con trai để lên tàu. Những chi tiết ấy khiến đánh giá sách sự kiện không còn là việc chấm điểm khô khan， mà là cuộc đối thoại với ký ức.Một điểm trừ đáng kể: phần phụ lục ảnh tư liệu in quá nhỏ， nhiều bức mờ. Tôi phải dùng kính lúp để đọc chú thích. Nhà xuất bản giải thích do giấy mỹ thuật khan hiếm， nhưng với sách sự kiện， hình ảnh là một nửa giá trị. Đánh giá sách sự kiện không thể bỏ qua yếu tố trình bày. Bạn đọc bỏ 180.000 đồng。họ xứng đáng được xem ảnh rõ ràng. Dù vậy， phần nội dung vẫn thuyết phục tôi giới thiệu cuốn này cho sinh viên ngành lịch sử. Có điều， đừng kỳ vọng một bản tổng kết toàn cảnh – tác giả chọn lối đi hẹp， đào sâu bốn số phận.So sánh với “Những người đi qua bão” (NXB Trẻ， 2021) – cuốn từng gây tranh cãi vì tác giả thêm thắt đối thoại không có trong tư liệu gốc – tôi thấy “Mùa hè bỏng cháy” trung thực hơn ở cách ghi chú nguồn. Mỗi trích dẫn đều có số hồi ký， ngày phỏng vấn. Đánh giá sách sự kiện cần đặt tiêu chí xác thực lên đầu. Tuy nhiên， có đoạn tác giả viết: “Có lẽ người lính ấy đã nghĩ đến mẹ mình” – một suy đoán chủ quan. Tôi không phản đối， nhưng nếu đã theo trường phái sử học dựa trên chứng cứ， nên tách rõ đâu là tư liệu。đâu là diễn giải.Giá sách 180.000 đồng cho 420 trang là hợp lý. Tôi mua thêm một cuốn tặng em trai đang học năm cuối đại học. Nó không phải cuốn sách để đọc một lần rồi cất tủ. Mỗi chương mở ra một câu hỏi về trách nhiệm của người viết sự kiện: kể để hiểu， hay kể để phán xét?Đánh giá sách sự kiện， suy cho cùng。
là đánh giá cách tác giả đối diện với quá khứ. Cuốn này chọn đối diện， dù đôi chỗ còn ngập ngừng.
