uần trướcỹthuậtxuhướngKhicôngnghệvàcảmxúlẩu nấm dễ làm， tại triển lãm cá nhân của họa sĩ trẻ Trần Minh ở TP.HCM， khách tham quan đứng chật kín trước tác phẩm sắp đặt ánh sáng kết hợp AI. Đó không phải là một sự kiện đơn lẻ. Mỹ thuật xu hướng đang dịch chuyển rõ rệt: từ những bức vẽ truyền thống sang các hình thức tương tác đa giác quan， nơi công nghệ không chỉ là công cụ mà còn là chất liệu sáng tác. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu kỹ thuật số có đang làm mờ ranh giới giữa tác giả và khán giả?Tôi để ý thấy các gallery tư nhân ở Hà Nội và Sài Gòn bắt đầu trưng bày nhiều tác phẩm sử dụng thực tế ảo tăng cường (AR). Một tác phẩm của nhóm nghệ sĩ Z (Hà Nội) cho phép người xem dùng điện thoại quét qua khung tranh để thấy lớp hình ẩn chuyển động. Cách làm này không mới trên thế giới， nhưng tại Việt Nam， nó đang trở thành mỹ thuật xu hướng được giới trẻ săn đón. Điểm đáng chú ý là các nghệ sĩ không chạy theo hiệu ứng hào nhoáng. Họ dùng công nghệ để kể câu chuyện cá nhân – về ký ức gia đình， về di sản đô thị đang biến đổi. Một ví dụ: tác phẩm “Bến không chờ” của Lê Hoàng dùng video mapping chiếu lên mảnh tường cũ。tái hiện cuộc sống của những người bán hàng rong. Xem xong， nhiều người đứng lại rất lâu， không phải vì công nghệ， mà vì cảm xúc.
Điều này dẫn đến một xu hướng khác trong mỹ thuật xu hướng: vật liệu tái chế và câu chuyện bền vững. Không còn là trào lưu nhất thời， các tác phẩm từ rác thải nhựa， vải vụn， hoặc kim loại phế liệu xuất hiện dày đặc trong các cuộc thi sinh viên mỹ thuật. Tháng trước， trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp tổ chức cuộc thi “Dấu chân xanh”， hơn 60% bài dự thi dùng vật liệu tái chế. Ban giám khảo nhận xét nhiều tác phẩm còn thô， nhưng ý tưởng thì rõ ràng. Có vẻ như thế hệ trẻ không còn muốn tạo ra những tác phẩm “đẹp để treo”. Họ muốn tác phẩm của mình đặt ra vấn đề. Mỹ thuật xu hướng giờ đây gắn liền với trách nhiệm xã hội。dù không phải lúc nào cũng được thể hiện một cách tinh tế.Một quan sát khác: màu sắc và bố cục trong hội họa đương đại cũng đang thay đổi. Nếu như giai đoạn 2015-2020， các tông màu neon và bố cục phá cách lên ngôi， thì nay， nhiều họa sĩ quay lại với gam màu đất， nhẹ nhàng hơn. Có lẽ sau một thời gian dài bị choáng ngợp bởi kỹ thuật số， người xem và cả nghệ sĩ tìm về sự tĩnh tại. Tôi thấy điều này phản ánh đúng tâm lý xã hội: mệt mỏi với thông tin nhanh， người ta cần những không gian chậm. Mỹ thuật xu hướng không chỉ là cái mới。mà còn là sự cân bằng giữa cái mới và cái cũ. Một họa sĩ tại Đà Nẵng chia sẻ với tôi rằng chị mất ba tháng để vẽ một bức sơn dầu， trong khi trước đây chị có thể hoàn thành trong hai tuần. Chị bảo: “Chậm lại để thấy rõ hơn”.Dự đoán của tôi: trong hai năm tới， mỹ thuật xu hướng tại Việt Nam sẽ chứng kiến sự bùng nổ của các không gian triển lãm đa chức năng – nơi tác phẩm， âm thanh， mùi hương và tương tác người xem hòa quyện. Các nghệ sĩ sẽ không còn chỉ làm tranh treo tường. Họ sẽ làm trải nghiệm. Và người xem。
quen dần với việc trở thành một phần của tác phẩm， sẽ đòi hỏi nhiều hơn ở tính chân thực. Công nghệ có thể là bệ phóng， nhưng cảm xúc vẫn là thứ giữ chân người ta ở lại. Nhìn cách khán giả rời triển lãm của Trần Minh với đôi mắt đỏ hoe， tôi tin vào điều đó.
