Ông Nguyễn Văn HùngựpháttriểncủanghệnhânKhiđôitayvàcôngnghệcùngnhịpbướlưu ý khi ngủ ngon， 62 tuổi， ở làng nghề gốm Bát Tràng。vừa cho ra lò một bộ ấm chén men lam truyền thống. Nhưng điều khiến tôi chú ý không phải là sản phẩm – mà là chiếc máy tính bảng đặt bên cạnh bàn xoay. Ông mở ứng dụng， xem lại bản vẽ 3D của chiếc ấm mà mình vừa tạo hình， rồi dùng ngón tay vuốt nhẹ để điều chỉnh tỷ lệ trên màn hình trước khi thực sự nặn đất. Sự phát triển của nghệ nhân không còn là câu chuyện của riêng đôi tay.Nhiều người vẫn nghĩ nghệ nhân là những người chỉ biết làm theo lối cũ. Nhưng nhìn cách ông Hùng làm việc， tôi thấy rõ sự phát triển của nghệ nhân gắn liền với việc dám phá bỏ ranh giới. Ông kể: “Hồi trẻ， tôi học nghề từ cha. Giờ tôi học thêm từ YouTube， từ các nhóm Facebook của những người làm gốm khắp thế giới” Ông không chỉ là người thợ – ông còn là người sáng tạo。người truyền cảm hứng， và cả người kinh doanh. Sự phát triển của nghệ nhân thể hiện ở việc họ chủ động đưa tri thức mới vào quy trình thủ công， chứ không đánh đổi bản sắc.Ở làng nghề mây tre đan Phú Vinh。tôi gặp chị Lê Thị Mai， 34 tuổi. Chị từng bỏ nghề vì thu nhập bấp bênh， đi làm công nhân may mặc. Rồi chị quay về， mang theo kiến thức về thiết kế và marketing. Chị mở xưởng nhỏ， thuê 5 nghệ nhân lớn tuổi làm khung， còn mình phụ trách mẫu mã và bán hàng online. “Mình không giỏi đan bằng các cô， các bác. Nhưng mình biết khách muốn gì” chị nói. Sự phát triển của nghệ nhân， với trường hợp của Mai， là sự chuyển dịch vai trò: từ người trực tiếp sản xuất sang người kết nối và định hướng thị trường. Điều này giúp nghề không bị mai một， dù cách làm đã khác xưa.Tôi để ý một chi tiết nhỏ: nhiều nghệ nhân trẻ giờ mở lớp dạy online， quay video quy trình làm nghề， thậm chí livestream bán sản phẩm. Họ không ngại chia sẻ bí quyết. Sự phát triển của nghệ nhân trong bối cảnh này mang tính cộng đồng hơn là cạnh tranh. Họ hiểu rằng nếu chỉ giữ khư khư。
nghề sẽ chết. Còn nếu lan tỏa， nghề sống và họ cũng sống. Tất nhiên， không phải ai cũng thích nghi nhanh. Có nghệ nhân lớn tuổi ở làng gốm Thanh Hà vẫn loay hoay với điện thoại thông minh， nhưng con cháu họ đã giúp đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Sự phát triển của nghệ nhân vì thế không đồng đều， nhưng nó đang diễn ra， âm thầm mà mạnh mẽ.Nhìn lại， sự phát triển của nghệ nhân không phải là câu chuyện của công nghệ hay máy móc. Nó là câu chuyện về con người dám thay đổi cách nghĩ， cách làm。và cách kết nối với thế giới xung quanh. Đôi tay vẫn là trung tâm， nhưng đôi tay ấy giờ được hỗ trợ bởi trí tuệ， bởi mạng lưới， và bởi khát vọng đưa nghề truyền thống bước vào đời sống đương đại. Tôi tin rằng， chừng nào còn những nghệ nhân như ông Hùng， chị Mai – những người không ngừng học hỏi và thích nghi – thì nghề còn， và sự phát triển của nghệ nhân còn tiếp diễn.
