Nguyễn Ngọc Tư không cần những giải thưởng lớn để khẳng định vị trí của mình trong lòng độc giả. Cô viết về miền Tây Nam Bộ bằng một giọng văn đặc quánh phù saácgiảvănhọchayNhữngcâybútđịnhhìnhnềnvănchươngđươngđạkhổ qua hôm nay， nơi mỗi câu chữ như được nhào nặn từ bùn đất và nước sông. Đọc 'Cánh đồng bất tận'， tôi cứ bị ám ảnh bởi nhân vật người cha – một gã đàn ông cô độc đến tàn nhẫn， nhưng lại chứa đựng bi kịch của cả một vùng quê nghèo. Cái hay của Nguyễn Ngọc Tư nằm ở chỗ cô không cố gắng làm mới mình bằng những thủ pháp hình thức rườm rà. Cô kể chuyện như người nhà kể cho nhau nghe， vậy mà mỗi trang viết lại thấm đẫm một nỗi buồn rất riêng。rất khó gọi tên. Tác giả văn học hay không nhất thiết phải viết về những đề tài to tát. Với Nguyễn Ngọc Tư， một con sông， một cánh đồng， một người đàn bà bỏ chồng cũng đủ làm nên kiệt tác.Trong khi đó。
Nguyễn Bình Phương lại là một hiện tượng khác hẳn. Ông viết như thể đang bày ra một trò chơi trí tuệ với người đọc， nơi thời gian và không gian bị bóp méo， còn nhân vật thì cứ trôi dạt giữa thực và ảo. 'Thoạt kỳ thủy' khiến tôi phải đọc lại ba lần mới nắm được mạch truyện – không phải vì nó khó hiểu， mà vì nó quá giàu tầng nghĩa. Nguyễn Bình Phương không viết để chiều chuộng độc giả. Ông viết để thách thức họ， để buộc họ phải suy ngẫm về những điều tưởng chừng như đã cũ mèm: chiến tranh， ký ức， và sự tha hóa của con người trong xã hội hiện đại. Có người bảo văn ông khó đọc. Tôi lại thấy cái khó đó chính là thước đo của một tác giả văn học hay – người dám đi ngược lại lối mòn để tạo ra một con đường riêng.Nếu phải kể thêm một cái tên nữa， đó là Đỗ Bích Thúy. Chị viết về miền núi phía Bắc không bằng vẻ đẹp huyền ảo của những truyền thuyết， mà bằng những mảnh đời trần trụi đến xót xa. Truyện ngắn 'Tiếng đàn môi sau bờ rào đá' của chị ít được nhắc đến hơn so với các tác phẩm cùng thời， nhưng tôi tin rằng nó xứng đáng có một vị trí trang trọng trong nền văn học Việt Nam đương đại. Nhân vật người phụ nữ Mông trong truyện bị bán sang Trung Quốc， trốn về trong đêm。rồi lại bị chính gia đình mình ruồng bỏ. Đỗ Bích Thúy không hề lên án hay bi kịch hóa số phận nhân vật. Chị kể bằng một giọng văn tỉnh táo đến lạnh lùng， để rồi sau đó， người đọc mới thấy lạnh sống lưng vì những gì mình vừa đọc. Một tác giả văn học hay là người biết tiết chế cảm xúc đúng lúc， và Đỗ Bích Thúy làm điều đó rất giỏi.Tôi có một người bạn làm biên tập viên. Cậu ấy bảo rằng để đánh giá một tác giả văn học hay， hãy đọc tác phẩm đầu tay của họ rồi so sánh với tác phẩm gần nhất. Nếu khoảng cách giữa hai tác phẩm đủ lớn， đủ khác biệt。thì đó là người có nội lực thật sự. Nguyễn Ngọc Tư từ 'Ngọn đèn không tắt' đến 'Không ai qua sông' đã đi một chặng đường dài， không chỉ về đề tài mà còn về cách kể. Nguyễn Bình Phương từ 'Những đứa trẻ chết già' đến 'Mình và họ' cũng vậy， mỗi cuốn là một lần ông tự phá bỏ giới hạn của chính mình. Còn Đỗ Bích Thúy， sau hơn hai mươi năm cầm bút， vẫn trung thành với đề tài miền núi， nhưng cách chị khai thác số phận con người ngày càng sâu sắc và tinh tế hơn. Đó là dấu hiệu của những cây bút không chịu đứng yên.Đọc văn của những tác giả văn học hay。tôi thường có cảm giác như đang được trò chuyện với một người bạn thông minh nhưng không khoe mẽ. Họ không cần phải viết những câu văn hoa mỹ để chứng tỏ mình giỏi chữ. Họ viết bằng sự từng trải， bằng những trăn trở thật lòng về con người và thời đại. Có lần tôi hỏi một nhà văn trẻ rằng anh ấy nghĩ gì về khái niệm 'tác giả văn học hay'. Anh cười， bảo rằng hay dở là chuyện của người đọc， còn viết được hay không là chuyện của người viết. Câu trả lời ấy nghe có vẻ né tránh， nhưng ngẫm ra lại đúng. Văn chương không phải là một cuộc thi để giành danh hiệu. Nó là một hành trình dài， nơi mỗi tác giả phải tự tìm lấy tiếng nói của mình， và may mắn thay， những Nguyễn Ngọc Tư， Nguyễn Bình Phương， Đỗ Bích Thúy đã tìm thấy tiếng nói ấy – một tiếng nói khiến người ta phải dừng lại， lắng nghe， và nhớ mãi.
