Nhà văn Việt Nam không chỉ là những cái tên trên bìa sách. Họ là những người kể chuyện của thời đạiữngđiềucầnbiếtvềnhàvănViệtNamGócnhìntừnhữngtrangviếchia sẻ về giáo dục con cái， nhưng cũng là những người đôi khi bị lãng quên giữa nhịp sống hối hả. Tôi nhớ lần ghé thăm nhà lưu niệm của Nam Cao ở Hà Nam， nơi chiếc bàn gỗ cũ vẫn còn vết mực khô. Một cảm giác lạ lùng: những điều cần biết về nhà văn Việt Nam không nằm ở tiểu sử khô khan， mà ở chính những dấu vết nhỏ như thế.Nhiều người vẫn nghĩ nhà văn Việt Nam chỉ viết về chiến tranh hay nông thôn. Điều này đúng một phần， nhưng đã lỗi thời. Từ sau Đổi Mới， các cây bút trẻ như Nguyễn Ngọc Tư， Đỗ Bích Thúy hay Phan Thị Vàng Anh đã đưa người đọc đến những miền đất khác: thị trấn buồn， căn hộ chung cư， những cuộc tình tan vỡ. Những điều cần biết về nhà văn Việt Nam hiện đại là họ không ngại viết về cái tôi。về sự cô đơn và cả những góc tối của xã hội. Có lần tôi hỏi một biên tập viên trẻ ở NXB Trẻ: “Vì sao truyện ngắn Việt bây giờ khó bán” Anh cười: “Vì người ta thích xem phim hơn đọc. Nhưng nhà văn vẫn viết， như một cách để không quên mình là ai”
Vậy những điều cần biết về nhà văn Việt Nam khi tiếp cận tác phẩm của họ là gì?Thứ nhất， đừng chỉ đọc một cuốn. Nam Cao có “Chí Phèo” nhưng còn “Sống mòn” đau đớn hơn nhiều. Nguyễn Huy Thiệp nổi tiếng với “Tướng về hưu” nhưng “Những ngọn gió Hua Tát” lại là một kiệt tác khác. Thứ hai。hãy chú ý đến bối cảnh. Một truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan viết năm 1930 sẽ rất khác nếu đọc trong bối cảnh hôm nay – nhưng cái nhếch mép châm biếm của ông thì vẫn còn nguyên giá trị. Thứ ba， đừng bỏ qua thơ. Nhiều nhà văn Việt Nam viết thơ rất hay， như Nguyễn Quang Thiều hay Mai Văn Phấn， và thơ của họ giúp hiểu sâu hơn về tâm hồn người Việt.Có một khía cạnh ít được nói đến: đời sống vật chất của nhà văn. Những điều cần biết về nhà văn Việt Nam không thể bỏ qua chuyện cơm áo. Nhiều người trong số họ sống bằng nghề khác – dạy học。làm báo， biên tập – và viết văn như một thứ “nghề tay trái”. Tôi từng gặp một nhà văn ở Hải Phòng， ban ngày bán vật liệu xây dựng， ban đêm viết tiểu thuyết. Anh bảo: “Viết vì không viết thì buồn chết” Sự thật là， giải thưởng văn học ở Việt Nam không đủ sống， và sống bằng nhuận bút sách thì càng khó. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp độ sáng tác và cả sự lựa chọn đề tài.Cuối cùng， những điều cần biết về nhà văn Việt Nam nằm ở cách họ phản ứng với độc giả. Không ít cây bút trẻ chọn mạng xã hội làm nơi thử nghiệm. Họ đăng truyện ngắn lên Facebook， nhận góp ý và sửa ngay. Đó là một thực tế khác với hình ảnh nhà văn ngồi im trong phòng viết. Có thể bạn không đồng tình， nhưng đó là cách văn chương Việt đang vận động. Đọc và quan sát， bạn sẽ thấy những điều cần biết về nhà văn Việt Nam không phải là một danh sách cố định。mà là một câu chuyện luôn tiếp diễn.
