Bản cập nhật Tản Viên từ phán sự lục mới nhất vừa được công bố ngày 15/3/2025 tại Hà NộiảnViêntừphánsựlụcmớinhấtBảncậpnhậtvànhữngđiểmđángchúýhướng dẫn chỉnh sửa video， đánh dấu lần chỉnh lý toàn diện đầu tiên sau 12 năm. Nhóm biên soạn thuộc Viện Nghiên cứu Hán Nôm cho biết đã đối chiếu 7 bản khắc in khác nhau， trong đó có 3 bản chưa từng được số hóa trước đây. Điểm khác biệt rõ nhất nằm ở phần chú giải: 42 dị bản được ghi chú song song thay vì chọn một bản duy nhất như ấn bản 2013.Tôi có dịp xem bản thảo trước khi phát hành tại phòng đọc của Viện. Một đoạn trong chương hai kể về việc Tản Viên Sơn Thánh xử án ở cửa rừng， trước đây bị lược bớt 18 dòng。nay được phục hồi nguyên vẹn. Người phụ trách nhóm Hán Nôm， ông Nguyễn Văn Thịnh， giải thích: 'Những dòng bị mất trong bản A.2918 là do thợ khắc in thời Tây Sơn cắt bớt để tiết kiệm giấy. Chúng tôi tìm thấy phần thiếu trong bản R.1623 lưu tại Thư viện Khoa học Xã hội.' Chi tiết này khiến Tản Viên từ phán sự lục mới nhất trở nên đáng tin cậy hơn với giới nghiên cứu.
Không chỉ dừng ở văn bản， phần phụ lục của Tản Viên từ phán sự lục mới nhất bổ sung 9 bản dịch tiếng Việt từ thế kỷ 19， trong đó có bản của nhà nho Phạm Quang Sán. Đọc kỹ， tôi thấy cách chuyển ngữ của Phạm Quang Sán dùng nhiều từ cổ như 'phán sự' theo nghĩa 'quan tòa xét xử'， khác với cách hiểu hiện đại là 'thư ký tòa án'. Sự khác biệt này lý giải vì sao nhiều độc giả trẻ ngày nay thấy tác phẩm khó tiếp cận. Nhóm biên soạn đã thêm 63 chú thích từ ngữ cổ。nhiều hơn gấp đôi so với ấn bản trước.Một điểm gây tranh luận là việc Tản Viên từ phán sự lục mới nhất đưa vào phụ lục ảnh chụp bản khắc gỗ với độ phân giải cao. Một số nhà nghiên cứu cho rằng điều này làm tăng giá thành sách， trong khi giới trẻ lại hào hứng vì có thể tra cứu nhanh trên điện thoại. Cá nhân tôi thấy đây là hướng đi phù hợp: bản in giấy dày 420 trang， khổ 16x24 cm。nhưng mã QR ở mỗi chương dẫn đến bản số hóa miễn phí. Theo khảo sát nhanh của tôi với 30 sinh viên ngành Hán Nôm， 27 người nói sẽ dùng mã QR thường xuyên.Giá bán ấn bản Tản Viên từ phán sự lục mới nhất là 285.000 đồng， phát hành ngày 20/3/2025. So với mức 180.000 đồng của bản 2013， mức tăng 58% chủ yếu do công đoạn phục hồi và in màu. Ông Thịnh cho biết thêm nhóm đang chuẩn bị bản dịch tiếng Anh dựa trên văn bản này。dự kiến ra mắt cuối năm 2026. Với những ai quan tâm đến tín ngưỡng thờ Tản Viên và văn học trung đại， đây là bản tham khảo nên có trên giá sách.
