Một cuốn sách nước ngoài bán chạy tại Hà Nội có thể có giá gấp ba lần bản gốc ở Bangkok. Đó là thực tế tôi quan sát được tại một hiệu sách trên phố Đinh Lễ vào cuối tháng 10. Chị chủ tiệm cho biếtátrịsáchnướcngoàiGócnhìntừthịtrườngViệchia sẻ về cân bằng công việc và cuộc sống， lượng khách hỏi mua các đầu sách kỹ năng， tiểu thuyết văn học Mỹ tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm ngoái. Giá trị sách nước ngoài không chỉ nằm ở con số in trên bìa， mà còn ở cách độc giả Việt đánh đổi thời gian。tiền bạc để sở hữu chúng. Nhiều người sẵn sàng trả 500.000 đồng cho một cuốn sách nhập từ Anh， trong khi bản dịch tiếng Việt chỉ có giá 150.000 đồng. Sự chênh lệch này phần nào phản ánh giá trị sách nước ngoài trong mắt người tiêu dùng: một phần là tri thức gốc， một phần là trải nghiệm cầm trên tay ấn bản không thể mua ở bất kỳ nhà sách nội địa nào.Tôi từng dành một buổi chiều ở hiệu sách cũ trên đường Lý Quốc Sư. Ở đó， một cuốn sách của Haruki Murakami bản tiếng Anh， in năm 2003， được bán với giá 350.000 đồng. Người mua là một bạn trẻ làm trong ngành thiết kế， nói rằng cô thích bản gốc vì “cảm nhận được giọng văn của tác giả mà bản dịch không tải hết”. Điều này cho thấy giá trị sách nước ngoài không chỉ là nội dung， mà còn là tính nguyên bản. Dĩ nhiên， không phải ai cũng có nhu cầu đó. Một nhân viên văn phòng tại quận 3， TP.HCM， lại chọn mua sách ngoại văn vì bìa đẹp， giấy tốt， để bày trên kệ. Với cô， giá trị sách nước ngoài nằm ở tính thẩm mỹ và khả năng thể hiện gu đọc. Thị trường vì thế phân hóa: người mua vì tri thức。
người mua vì hình thức.Về mặt kinh tế， giá trị sách nước ngoài chịu tác động của nhiều yếu tố. Thuế nhập khẩu， chi phí vận chuyển。tỷ giá hối đoái， và cả chính sách kiểm duyệt xuất bản. Một cuốn sách từ Nhà xuất bản Penguin Random House khi về đến Việt Nam có thể đội giá thêm 40-60%. Chưa kể， các nhà sách nhỏ lẻ thường nhập qua trung gian， khiến giá bán lẻ cao hơn so với mua trực tiếp từ Amazon. Tôi đã thử so sánh: cuốn “Atomic Habits” bản tiếng Anh mua trên Amazon có giá 14 USD (khoảng 350.000 đồng)， nhưng tại một nhà sách trên đường Nguyễn Huệ， giá niêm yết là 580.000 đồng. Sự chênh lệch này không hẳn do cửa hàng “chặt chém”， mà phần lớn nằm ở chi phí logistics và thuế. Điều đó lý giải vì sao nhiều độc giả chuyển sang mua sách điện tử nước ngoài， nơi giá trị sách nước ngoài được tối ưu hơn về chi phí.Một khía cạnh khác ít được nói tới: giá trị sách nước ngoài còn là giá trị văn hóa. Khi bạn đọc một cuốn sách về lịch sử Nhật Bản bằng tiếng Anh， bạn tiếp cận góc nhìn của tác giả phương Tây về phương Đông. Điều đó có thể khác với bản dịch tiếng Việt do một dịch giả trong nước thực hiện. Tôi không cho rằng bản dịch kém hơn， nhưng bản gốc luôn có một “khoảng cách” nhất định với độc giả Việt. Chính khoảng cách đó tạo nên sức hút. Nhiều bạn trẻ học ngoại ngữ chọn mua sách nước ngoài như một cách luyện đọc， đồng thời cảm nhận giá trị sách nước ngoài ở khía cạnh học thuật. Họ ghi chú。tra từ， so sánh với bản dịch. Với họ， cuốn sách không chỉ để đọc một lần.Nhìn từ góc độ thị trường， giá trị sách nước ngoài đang dần được định hình lại bởi công nghệ. Các nền tảng như Kindle， Google Books， hay thậm chí là các hội nhóm mua chung trên Facebook， giúp người Việt tiếp cận sách ngoại văn với chi phí thấp hơn. Nhưng đổi lại， trải nghiệm cầm cuốn sách giấy， ngửi mùi giấy mới， gấp gáy sách – những thứ vô hình – lại mất đi. Tôi vẫn tin rằng， dù giá trị sách nước ngoài có bị chi phối bởi giá cả và công nghệ。thì cái cốt lõi vẫn là nhu cầu hiểu biết vượt ra ngoài biên giới. Một cuốn sách nước ngoài， dù đắt hay rẻ， vẫn giữ được giá trị khi nó khiến người đọc phải suy nghĩ khác đi. Và đó là thứ không thể quy ra tiền.
