Nhắc đến truyện ngắn Việt Nam hiện đạiữngườitửtùhayVìsaokiệttácNguyễnTuânvẫnlayđộnglòngngườcháo gà mùa hè, không thể bỏ qua "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân. Tác phẩm ra đời năm 1938, in trong tập "Vang bóng một thời"。nhưng đến nay vẫn là một trong những truyện ngắn được yêu thích nhất. Cái hay của "Chữ người tử tù" không nằm ở cốt truyện ly kỳ, mà ở cách Nguyễn Tuân khắc họa vẻ đẹp của cái tài, cái tâm và khí phách con người trong hoàn cảnh tăm tối nhất. Người đọc bị cuốn hút ngay từ những dòng đầu bởi không khí nhà tù ngột ngạt, nơi Huấn Cao – một tử tù chờ ngày hành hình – vẫn ung dung, tự tại như một bậc hiền nhân.Điều làm nên sức hấp dẫn của "Chữ người tử tù hay" chính là nghệ thuật xây dựng nhân vật. Huấn Cao không chỉ là người có tài viết chữ đẹp, mà còn là biểu tượng của khí tiết bất khuất. Khi viên quản ngục quỳ xuống xin chữ, Huấn Cao nhận ra tấm lòng "biết trọng người tài" của kẻ cai ngục. Chi tiết ấy khiến người đọc xúc động: giữa chốn lao tù, cái đẹp vẫn có thể tỏa sáng và cảm hóa con người. Nguyễn Tuân đã dùng ngôn ngữ giàu hình ảnh, cổ kính để tái hiện một thú chơi tao nhã thời xưa – chơi chữ. Nhưng hơn thế, ông ca ngợi những con người dám sống với lý tưởng。dù cái chết cận kề.Có một chi tiết tôi rất thích: cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục trong buồng giam. Ánh sáng duy nhất là ngọn đuốc, mùi ẩm mốc của rơm rạ。tiếng xiềng xích leng keng. Vậy mà giữa không gian ấy, nét chữ bay bổng như rồng cuộn hổ ngồi. Nguyễn Tuân không miêu tả quá nhiều về hành động, mà để nhân vật tự bộc lộ phẩm chất qua lời nói và cử chỉ. Viên quản ngục run run, kính cẩn như đang thờ một vị thánh sống. Huấn Cao thì điềm nhiên, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng. Sự tương phản giữa bóng tối nhà tù và ánh sáng của cái đẹp tạo nên sức ám ảnh khó quên. Đây cũng là lý do nhiều thế hệ học sinh vẫn nhớ mãi đoạn văn này.
Nhiều người nói "Chữ người tử tù hay" vì nó mang đậm phong cách Nguyễn Tuân – người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp. Ông không ngợi ca cái đẹp một cách dễ dãi, mà đặt nó vào thử thách khắc nghiệt. Cái hay còn nằm ở tư tưởng: cái tài và cái tâm phải đi liền với nhau. Huấn Cao có tài viết chữ, nhưng chỉ cho chữ những người biết trọng tài。trọng nghĩa. Viên quản ngục tuy làm nghề cai ngục, nhưng lại có tấm lòng yêu cái đẹp. Cuộc gặp gỡ giữa họ là cuộc gặp gỡ của hai tâm hồn đồng điệu, vượt lên trên địa vị xã hội. Nguyễn Tuân đã khéo léo gửi gắm thông điệp: trong bất kỳ hoàn cảnh nào, con người vẫn có thể giữ được phẩm giá và khát vọng hướng thiện.Đọc lại "Chữ người tử tù" sau nhiều năm, tôi vẫn thấy rùng mình ở câu kết: "Kẻ mê muội này xin bái lĩnh". Một câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng cả sự thức tỉnh và lòng thành kính. Cái hay của tác phẩm không chỉ ở ngôn từ trau chuốt, ở không khí cổ xưa, mà còn ở nhân sinh quan sâu sắc. Giữa cuộc sống hiện đại đầy toan tính, "Chữ người tử tù" nhắc ta nhớ đến những giá trị vĩnh cửu: tài năng, lòng trung thực và sự tôn trọng cái đẹp. Có lẽ vì thế mà truyện ngắn này mãi mãi là một viên ngọc quý của văn học Việt Nam。
để mỗi lần đọc, ta lại thấy lòng mình lắng lại và trong trẻo hơn.







