răng rằm tháng 8 năm nay lên muộn. Ngồi ở ban côngĐêmTrăngRằmThángKhiBàiThơCủaNguyễnDuyChạmVàoKýỨcNgườiViệcá sốt cà chua ngon， tôi chợt nhớ đến bài thơ trăng rằm tháng 8 của Nguyễn Duy – không phải bài “Ánh trăng” quen thuộc， mà là một bài thơ ngắn ít người nhắc: “Trăng rằm tháng tám”. Bài thơ trăng rằm tháng 8 ấy mở ra bằng hình ảnh trăng tròn vành vạnh， nhưng lại gắn với tiếng gà gáy sớm và mùi rơm rạ quê nhà. Tôi đọc đi đọc lại， thấy mình như bị kéo về những đêm Trung thu cũ。khi đèn ông sao chỉ là chiếc lon sữa bò đục lỗ， còn bánh nướng thì chia nhau từng miếng nhỏ.Bài thơ trăng rằm tháng 8 không chỉ tả cảnh. Nó là một lời nhắc. Nguyễn Duy viết về trăng như viết về một nhân chứng của thời gian. Trăng vẫn tròn， vẫn sáng， nhưng người thì đã đi qua chiến tranh， qua đói nghèo， qua những năm tháng đổi thay. Cái hay của bài thơ trăng rằm tháng 8 nằm ở chỗ tác giả không hề lên gân. Ông kể chuyện. Ông hỏi: “Trăng ơi， có nhớ…” – một câu hỏi tu từ nghe như lời thì thầm với chính mình. Tôi từng nghe một người bán vé số ở quận 5 đọc thuộc bài thơ trăng rằm tháng 8. Ông bảo: “Hồi nhỏ tôi học thuộc để đi thi。
giờ đọc cho con nghe trước khi ngủ” Vậy đó， bài thơ trăng rằm tháng 8 sống trong dân gian theo cách rất riêng， không cần phê bình văn học.Nhưng phải nói thật: không phải ai cũng thích bài thơ trăng rằm tháng 8. Có người bảo nó đơn giản quá， thiếu hình ảnh đột phá. Tôi không nghĩ vậy. Sự đơn giản chính là sức mạnh. Khi đọc bài thơ trăng rằm tháng 8， tôi thấy được cái nhìn của một người lớn lên từ ruộng đồng， biết trăng không chỉ để ngắm mà còn để soi đường đi gặt， để hẹn hò。để nhớ mẹ. Nguyễn Duy không cố làm thơ cho sang. Ông làm thơ cho người lao động. Một điểm đáng chú ý: bài thơ trăng rằm tháng 8 xuất hiện trong tập “Cát trắng” (1973)， thời điểm đất nước còn chia cắt. Vậy mà nó không hề bi lụy. Nó có cái trong trẻo của tuổi thơ， cái ấm áp của tình người.Đêm rằm tháng 8 năm 2024， tôi đứng ở cầu Long Biên nhìn xuống. Trăng lên khỏi rặng tre， tròn như cái đĩa nhôm. Dưới chân cầu， đám trẻ con đang rước đèn. Chúng hát bài “Chiếc đèn ông sao” – bài hát quen thuộc mỗi mùa Trung thu. Tôi tự hỏi: liệu có đứa trẻ nào trong số đó biết đến bài thơ trăng rằm tháng 8 của Nguyễn Duy?Có thể không. Nhưng rồi một cậu bé chạy ngang， miệng đọc: “Trăng tròn như cái đĩa / Lơ lửng mà không rơi…” – thơ của Trần Đăng Khoa， không phải Nguyễn Duy. Tôi bật cười. Hóa ra trẻ con vẫn nhớ thơ về trăng， chỉ là nhớ nhầm tác giả. Bài thơ trăng rằm tháng 8 cũng vậy。
nó sống trong ký ức tập thể， đôi khi không cần gắn với cái tên cụ thể.Viết đến đây， tôi chợt nghĩ: bài thơ trăng rằm tháng 8 không phải là một kiệt tác văn chương. Nó là một mảnh ký ức. Nó nhắc tôi rằng， giữa thành phố ồn ào này， vẫn có những đêm trăng rằm tháng 8 đẹp đến nao lòng. Chỉ cần ngước lên. Và nếu bạn chưa từng đọc bài thơ trăng rằm tháng 8， hãy thử một lần. Biết đâu， bạn sẽ thấy mùi rơm rạ。tiếng gà gáy， và cả tuổi thơ mình trong đó.
