Doanh số bán sách tại Việt Nam tăng 12% trong nửa đầu năm 2024ựpháttriểncủareviewsáchTừblogcánhânđếnkỷnguyênvideongắhủ tiếu cuối tuần， theo báo cáo của Hiệp hội Xuất bản. Đằng sau con số đó， một lực lượng ít được nhắc đến đang âm thầm định hình thị trường: những người review sách. Không còn là sở thích cá nhân， review sách đã trở thành một ngành công nghiệp phụ trợ với doanh thu quảng cáo và tiếp thị liên kết ước tính 50 tỷ đồng mỗi năm.Nhìn lại năm 2015， khi Facebook còn thống trị mạng xã hội， các blogger review sách như Nguyễn Ngọc Thạch hay Trang Trần chỉ đơn thuần chia sẻ cảm nhận trên trang cá nhân. Họ viết dài， phân tích kỹ， đôi khi nặng tính học thuật. Độc giả theo dõi vì tin vào gu thẩm mỹ của người viết. Đến năm 2018， sự xuất hiện của các hội nhóm đọc sách trên Facebook và Goodreads Việt hóa đã tạo ra làn sóng review tập thể. Một cuốn sách có thể được hàng trăm người review trong tuần đầu phát hành。tạo hiệu ứng truyền miệng mạnh mẽ. Nhà xuất bản bắt đầu gửi sách miễn phí cho các reviewer có lượng tương tác cao. Sự phát triển của review sách chuyển từ tự phát sang có tổ chức.Bước ngoặt đến từ TikTok. Từ năm 2021。hashtag #BookTokVietNam thu hút hơn 2 tỷ lượt xem. Những video 30 giây của các reviewer trẻ như @nguoithichdocsach hay @sachhaymoingay có thể đẩy một cuốn sách lên top bán chạy chỉ sau một đêm. Điều này khiến các nhà xuất bản phải thay đổi chiến lược: thay vì quảng cáo trên báo giấy， họ dồn ngân sách cho KOLs review sách trên TikTok và Instagram Reels. Tuy nhiên， mặt trái là chất lượng review đi xuống. Nhiều video chỉ khoe bìa sách đẹp， đọc một vài câu trích dẫn mà không phân tích nội dung. Người xem bị cuốn vào hiệu ứng đám đông hơn là giá trị thực của cuốn sách.Tôi từng trò chuyện với một reviewer có 200.000 người theo dõi trên TikTok. Cô ấy thừa nhận: “Mỗi video review sách phải dưới 60 giây， tôi không có thời gian đọc hết cuốn sách. Tôi dựa vào tóm tắt trên mạng và cảm nhận của những người review trước” Thực tế này đặt ra câu hỏi về tính xác thực. Một nghiên cứu nhỏ của Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM năm 2023 cho thấy 68% người mua sách trực tuyến bị ảnh hưởng bởi review， nhưng chỉ 22% kiểm tra chéo thông tin. Sự phát triển của review sách vì thế vừa mở rộng thị trường vừa tạo ra những “ốc đảo thông tin” thiếu kiểm chứng.Dù vậy。
không thể phủ nhận vai trò tích cực. Các câu lạc bộ review sách online giúp những cuốn sách indie tiếp cận độc giả mà không cần qua khâu phát hành truyền thống. Nhà xuất bản Phụ Nữ cho biết doanh thu từ các đầu sách được review trên mạng xã hội tăng gấp ba lần so với kênh phân phối cũ. Sự phát triển của review sách đang buộc cả người viết， người đọc và nhà xuất bản phải thích nghi. Nếu biết chắt lọc， độc giả sẽ có thêm công cụ để chọn sách phù hợp. Còn nếu để số đông dẫn dắt mà không kiểm chứng， review sách sẽ chỉ là trò chơi của thuật toán.
