rên sân khấu nhỏ ở trung tâm Hà NộiệthuậttràophúnghayKhitiếngcườitrởthànhvũkhísắcbérau xanh dễ làm， nghệ sĩ Quang Thắng vừa tung ra câu thoại về thói sĩ diện của một cán bộ thôn. Cả khán phòng cười nghiêng ngả. Nhưng đằng sau tiếng cười ấy là cả một tầng ý nghĩa chua chát về thói quan liêu， cửa quyền. Nghệ thuật trào phúng hay chưa bao giờ chỉ để mua vui. Nó là tấm gương soi chiếu những bất công。lố bịch của đời sống， và đôi khi， là liều thuốc đắng giúp xã hội tự nhìn lại mình.Người Việt Nam có truyền thống trào phúng từ lâu đời. Từ những câu chuyện dân gian về Trạng Quỳnh， Xiển Bột， đến thơ Hồ Xuân Hương， Nguyễn Khuyến， Tú Xương. Họ dùng tiếng cười để đả kích thói hư tật xấu của quan lại， của nho sĩ hủ lậu. Hồ Xuân Hương với “Vịnh cái quạt” hay “Đèo Ba Dội” đã biến những hình ảnh tưởng chừng dung tục thành đòn châm biếm sâu cay vào đạo đức giả của xã hội phong kiến. Đó là nghệ thuật trào phúng hay: nói một mà hiểu mười， cười ra nước mắt. Đến thế kỷ 20， Vũ Trọng Phụng với “Số đỏ”， Nam Cao với “Chí Phèo” đã đưa trào phúng lên tầm cao mới。
vạch trần sự tha hóa của xã hội thực dân nửa phong kiến.Ngày nay， nghệ thuật trào phúng hay vẫn tiếp tục sống trong các tiểu phẩm hài， trong sáng tác của các cây bút trẻ， và đặc biệt là trên mạng xã hội. Một bức ảnh chế， một video ngắn， một câu status ẩn ý có thể lan truyền nhanh chóng， tạo ra làn sóng phản ứng. Nhưng không phải cứ gây cười là trào phúng. Trào phúng hay đòi hỏi sự thông minh， tinh tế và trên hết là lòng nhân ái. Nó không hạ nhục cá nhân， không công kích vô căn cứ. Nó hướng vào cái xấu， cái lỗi thời。cái giả dối. Tôi từng xem một tiểu phẩm về dịch vụ “chặt chém” ở chợ du lịch. Người xem cười， nhưng sau đó là những cuộc thảo luận nghiêm túc về văn hóa ứng xử. Đó chính là sức mạnh của nghệ thuật trào phúng hay: nó khơi gợi nhận thức， chứ không chỉ dừng ở tràng pháo tay.Làm thế nào để phân biệt trào phúng hay và trào phúng rẻ tiền?Tiêu chí đầu tiên là tính chân thực. Trào phúng hay bắt nguồn từ hiện thực， từ những mâu thuẫn có thật trong đời sống. Nó không bịa đặt， không xuyên tạc. Tiêu chí thứ hai là tính nghệ thuật. Ngôn từ， hình ảnh， tình huống phải được chau chuốt， tạo nên tiếng cười có chiều sâu. Cuối cùng là tính nhân văn. Sau tiếng cười。
người ta thấy được sự cảm thông， thấy được khát vọng hướng thiện. Nghệ thuật trào phúng hay không bao giờ đứng trên nỗi đau của người khác để mua vui. Nó đứng bên cạnh con người， cùng con người đấu tranh cho cái tốt đẹp.Trong bối cảnh xã hội có nhiều vấn đề nhức nhối， nghệ thuật trào phúng hay càng cần thiết. Nó giúp chúng ta giải tỏa căng thẳng， nhưng quan trọng hơn， nó tạo ra không gian để đối thoại， để phản biện. Một xã hội không có tiếng cười trào phúng là một xã hội thiếu dân chủ và thiếu sức sống. Tuy nhiên。
người sáng tạo cũng cần tỉnh táo. Trào phúng không đồng nghĩa với vô ơn， với xúc phạm những giá trị thiêng liêng. Ranh giới giữa trào phúng hay và sự lố bịch， phản cảm rất mong manh. Chỉ có tài năng， bản lĩnh và trái tim nhân hậu mới giữ được tiếng cười đúng chỗ， đúng lúc， đúng người. Đó là lý do vì sao nghệ thuật trào phúng hay luôn là thách thức nhưng cũng là vinh quang của người nghệ sĩ.
