Năm học 2023-2024 đánh dấu lần đầu tiên học sinh lớp 11 trên cả nước học theo chương trình GDPT 2018. Sách ngữ văn 11 mới không còn là cuốn sách tuyến tính với các tác phẩm được sắp xếp theo thể loại như trước. Thay vào đóáchNgữVănNhữngThayĐổiĐángChúÝTrongChươngTrìnhMớgiải pháp thanh lý đồ cũ， sách được tổ chức theo các chủ đề tích hợp， hướng đến phát triển năng lực đọc。viết， nói và nghe. Cầm cuốn sách ngữ văn 11 trên tay， tôi nhận thấy sự thay đổi rõ rệt về cách tiếp cận văn học: từ việc “dạy kiến thức” sang “dạy cách đọc”.Điểm đáng chú ý đầu tiên là hệ thống văn bản. Sách ngữ văn 11 vẫn giữ lại những tác phẩm quen thuộc như “Chí Phèo” của Nam Cao， “Vội vàng” của Xuân Diệu， “Tôi yêu em” của Puskin. Nhưng bên cạnh đó， nhiều văn bản mới xuất hiện， đặc biệt là văn bản nghị luận và thông tin. Chẳng hạn。
bài “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm được đặt trong chủ đề “Những thế giới thơ”， cho phép học sinh so sánh với các bài thơ khác về đất nước. Cách sắp xếp này giúp học sinh nhìn thấy sự kết nối giữa các tác phẩm， thay vì học rời rạc từng bài như trước. Tôi có dịp dự giờ một tiết học tại trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (TP.HCM)， giáo viên yêu cầu học sinh đọc hai văn bản cùng chủ đề và tự rút ra điểm giống， khác. Lớp học sôi nổi hơn hẳn so với kiểu đọc – chép truyền thống.Một thay đổi nữa là phần thực hành tiếng Việt. Sách ngữ văn 11 không còn các bài tập riêng lẻ mà gắn với ngữ liệu của bài đọc. Học sinh được yêu cầu phân tích cách dùng từ， đặt câu ngay trong văn bản vừa học. Điều này khiến việc học tiếng Việt trở nên tự nhiên hơn. Tuy nhiên， cũng có ý kiến lo ngại rằng lượng kiến thức tiếng Việt trong sách ngữ văn 11 có phần giảm nhẹ so với chương trình cũ. Giáo viên phải chủ động bổ sung thêm bài tập nếu muốn học sinh nắm chắc kiến thức. Cá nhân tôi cho rằng đây là sự đánh đổi hợp lý: thay vì học thuộc lòng các khái niệm， học sinh được vận dụng ngay vào việc đọc hiểu.Phần viết trong sách ngữ văn 11 cũng có nhiều điểm mới. Các kiểu bài nghị luận xã hội và nghị luận văn học được lồng ghép với kỹ năng viết báo cáo， thuyết trình. Học sinh không chỉ viết bài văn mà còn tập làm infographic， bài trình chiếu. Có thể thấy， sách ngữ văn 11 đang cố gắng bám sát yêu cầu của đời sống thực tế. Dù vậy， không ít giáo viên than phiền rằng một số yêu cầu mới khá xa lạ， trong khi tài liệu hướng dẫn chưa đầy đủ. Một cô giáo dạy văn ở Hà Nội chia sẻ với tôi: “Dạy theo sách mới， giáo viên phải tự soạn nhiều hơn。nhưng học sinh hào hứng hơn vì được làm việc nhóm và sáng tạo”Cuốn sách ngữ văn 11 hiện hành gồm ba bộ: Cánh Diều， Chân trời sáng tạo và Kết nối tri thức với cuộc sống. Mỗi bộ có cách triển khai khác nhau， nhưng đều hướng đến mục tiêu phát triển năng lực. Phụ huynh và học sinh cần lưu ý chọn đúng bộ sách của trường mình để tránh nhầm lẫn khi mua. Nhìn chung， sách ngữ văn 11 mới là bước chuyển mình mạnh mẽ， đòi hỏi cả thầy và trò phải thay đổi thói quen dạy và học. Những bỡ ngỡ ban đầu là không tránh khỏi。nhưng hướng đi này có cơ sở để tin rằng môn Ngữ văn sẽ trở nên gần gũi và thiết thực hơn với học sinh.
