Buổi ra mắt sách 'Mùa hè không tên' của nhà văn Trần Bảo Định diễn ra trong một không gian nhỏ ở quận 3ệnbênlềgiớithiệusáchKhitácgiảtựkểchuyệnsautrangviếchả cá miền Nam， TP.HCM， chật kín người ngồi kín cả lối đi. Điều khiến tôi chú ý không phải cuốn sách dày 300 trang， mà là câu chuyện bên lề giới thiệu sách mà tác giả kể trước khi mở trang đầu tiên: ông mất ba tháng chỉ để viết đoạn kết， và cuốn sách suýt bị hủy vì nhà xuất bản cho rằng cái kết quá buồn. Khán giả cười ồ. Không khí buổi giới thiệu sách lập tức khác hẳn kiểu đọc trích đoạn trang trọng thường thấy. Chuyện bên lề giới thiệu sách， hóa ra。lại là thứ giữ chân người đọc ở lại lâu hơn cả phần nội dung chính.Tôi từng dự không dưới chục buổi ra mắt sách， và nhận ra một mẫu số chung: khán giả thường nhớ những gì tác giả nói ngoài lề hơn là những gì họ đọc trong sách. Có lần， nhà thơ Nguyễn Phong Việt kể chuyện bên lề giới thiệu sách tập thơ mới bằng việc kể về người bạn già gọi điện lúc nửa đêm chỉ để đọc một câu thơ。rồi hỏi 'mày viết câu này lúc say hay lúc tỉnh?'. Cả hội trường cười， và tôi thấy vài người mở điện thoại đặt mua sách ngay sau đó. Chuyện bên lề giới thiệu sách không phải là phần phụ. Nó là cầu nối giữa tác giả và người đọc， nơi những con chữ khô khan trên giấy bỗng có hơi thở， có mùi cà phê， có tiếng cười và cả sự ngượng ngùng.
Nhưng không phải chuyện bên lề giới thiệu sách nào cũng hay. Có những buổi giới thiệu sách mà tác giả kể lể quá nhiều về quá trình viết， về những khó khăn tài chính， về việc phải thức khuya thế nào， khiến người nghe mệt mỏi. Tôi nhớ một buổi giới thiệu sách của một tác giả trẻ， anh dành gần 20 phút để kể về việc mình đã thức trắng bao nhiêu đêm。uống bao nhiêu ly cà phê， và rồi kết thúc bằng câu 'các bạn hãy mua sách để ủng hộ mình'. Không khí chùng xuống. Chuyện bên lề giới thiệu sách chỉ thực sự hiệu quả khi nó xuất phát từ sự thật， từ những chi tiết nhỏ mà người viết không cố tình phóng đại. Một câu chuyện bên lề giới thiệu sách hay là câu chuyện khiến người nghe quên đi việc họ đang ngồi trong một buổi ra mắt sách.Ở một góc khác， chuyện bên lề giới thiệu sách còn là nơi để tác giả đối diện với những câu hỏi khó. Trong buổi giới thiệu sách 'Người đi qua miền thương nhớ' của tác giả Lê Minh Hà， một độc giả đứng lên hỏi: 'Chị viết về nỗi buồn。nhưng chị có thật sự buồn không， hay chỉ là kỹ thuật viết?
'. Tác giả im lặng vài giây， rồi kể một câu chuyện bên lề giới thiệu sách: về lần chị ngồi ở bến xe miền Đông lúc 2 giờ sáng， chờ chuyến xe cuối về quê， và viết đoạn mở đầu cuốn sách trên tờ hóa đơn. Không ai hỏi thêm gì nữa. Chuyện bên lề giới thiệu sách， đôi khi， trả lời thay cho cả một bài phê bình văn học.Tôi không nghĩ chuyện bên lề giới thiệu sách cần phải được dàn dựng công phu. Nó cần được kể như cách người ta kể cho nhau nghe về một cuốn sách họ vừa đọc xong， với tất cả sự hào hứng và cả những chỗ ngập ngừng. Người đọc bây giờ tinh ý lắm. Họ nhận ra ngay một câu chuyện bên lề giới thiệu sách được viết sẵn trong bản thảo. Và họ sẽ rời đi. Còn nếu câu chuyện bên lề giới thiệu sách đủ thật， họ sẽ ở lại， lật thử vài trang。và có khi mua cuốn sách ấy về nhà， không chỉ vì bìa đẹp.
