Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đưa nội dung giáo dục địa phương vào trường học như một mảnh ghép bắt buộc. Ở lớp 6áchgiáodụcđịaphươnglớptiêubiểuNhữngtrangviếtlàmsốngdậykýứcvùngmiềsả cho 2 người， môn học này không còn dừng ở những tiết sinh hoạt lớp khô khan. Nhiều cuốn sách giáo dục địa phương lớp 6 tiêu biểu đang khiến học sinh tò mò về chính nơi mình sinh sống， từ món ăn sáng ven đường đến câu chuyện làng nghề trăm năm. Tôi từng chứng kiến một tiết học ở Trường THCS Nguyễn Trãi (Hải Dương): cô giáo mở cuốn tài liệu địa phương， cả lớp im phăng phắc khi xem bức ảnh chụp chiếc cầu ngói cổ mà nhiều em đi qua mỗi ngày nhưng chưa một lần dừng lại ngắm.Điểm mạnh của những cuốn sách này nằm ở cách chọn chất liệu. Không hiếm tài liệu địa phương rơi vào tình trạng biên soạn vội， nhồi nhét số liệu dân số， diện tích， danh sách di tích khô cứng. Nhưng cuốn sách giáo dục địa phương lớp 6 tiêu biểu mà tôi cầm trên tay ở Ninh Bình lại khác. Bài học về nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân bắt đầu bằng lời kể của một nghệ nhân 70 tuổi: “Hồi nhỏ， tôi nghe tiếng đục đá từ sáng sớm。
nó thành nhịp sống của cả làng”. Học sinh được yêu cầu phỏng vấn người thân về một nghề truyền thống， chụp ảnh và viết đoạn văn ngắn. Cách làm này biến kiến thức địa phương thành trải nghiệm cá nhân， không còn là bài học thuộc lòng.Một cuốn sách giáo dục địa phương lớp 6 tiêu biểu khác ở Quảng Nam lại gây ấn tượng bởi phần thực hành. Sau bài đọc về rừng dừa Bảy Mẫu。học sinh được chia nhóm vẽ sơ đồ hệ sinh thái đầm phá， rồi thuyết trình trước lớp. Cô giáo Trần Thị Hồng， người trực tiếp dạy môn này ở Tam Kỳ， kể: “Có em phát hiện ra loài còng gió sống trong rừng dừa mà trước giờ chỉ thấy trên mạng. Em về kể với bố mẹ， cả nhà cuối tuần đi thực tế”. Điều đó cho thấy sách không chỉ dạy kiến thức mà còn kích hoạt sự tò mò của phụ huynh， tạo ra đối thoại giữa nhà trường và gia đình.Tất nhiên， không phải bản thảo nào cũng đạt được độ “thấm” như vậy. Nhiều nơi vẫn loay hoay với câu hỏi: làm sao để tài liệu địa phương không bị biến thành bản sao của sách giáo khoa?Kinh nghiệm từ các địa phương làm tốt cho thấy ba yếu tố quyết định: thứ nhất， người biên soạn phải là giáo viên đứng lớp， am hiểu tâm lý lứa tuổi;thứ hai， nội dung cần chọn lọc những câu chuyện cụ thể。có nhân vật， có cảm xúc thay vì liệt kê thành tựu;thứ ba， mỗi bài học nên có ít nhất một hoạt động đòi hỏi học sinh ra khỏi bốn bức tường lớp học. Cuốn sách giáo dục địa phương lớp 6 tiêu biểu ở Thừa Thiên Huế， chẳng hạn， dành hẳn một chương để học sinh tìm hiểu về phá Tam Giang qua lời kể của ngư dân， kèm theo phiếu quan sát để các em ghi chép khi đi thực tế cùng gia đình.
Nhìn rộng ra。sách giáo dục địa phương lớp 6 tiêu biểu không chỉ là công cụ dạy học. Nó giống như một tấm bản đồ cảm xúc， giúp học sinh nhận ra những giá trị nhỏ bé nhưng bền bỉ ngay dưới chân mình. Có lần， một học sinh ở Cần Thơ hỏi tôi: “Cô ơi， sao sách không viết về chợ nổi Cái Răng dài hơn， con thấy nó hay mà”. Câu hỏi ấy khiến tôi tin rằng， khi tài liệu địa phương chạm đúng nhịp tò mò của trẻ， các em sẽ tự tìm đến những trang viết tiếp theo. Và đó chính là thước đo chân thực nhất cho sự thành công của một cuốn sách giáo dục địa phương lớp 6 tiêu biểu.
