Chương trình nghệ thuật "Hồ Chí Minh – Niềm tin và khát vọng" vừa khép lại tại Nhà hát Lớn Hà NộiệthuậtbiểudiễnHồChíMinhSứcsốngtừnhữnglànđiệudâhướng dẫn tiết kiệm chi tiêu gia đình， nhưng dư âm của nó vẫn đọng lại rất lâu. Điều khiến tôi chú ý không phải những ca khúc cách mạng quen thuộc， mà là cách các nghệ sĩ trẻ xử lý chất liệu dân ca trong những sáng tác về Bác. Một tiết mục hát xẩm do nghệ sĩ trẻ Minh Tú thể hiện lấy cảm hứng từ bài thơ "Cảnh rừng Việt Bắc" – cách cô ấy nhấn nhá， luyến láy mang hơi thở đương đại nhưng vẫn giữ được cái hồn cũ. Khán giả im phăng phắc。rồi vỡ òa sau tiếng đàn bầu dứt khoát.Nghệ thuật biểu diễn Hồ Chí Minh không chỉ là những tác phẩm ca ngợi Người. Nó còn là cách các thế hệ nghệ sĩ kể lại cuộc đời và tư tưởng của Bác bằng ngôn ngữ sân khấu – từ chèo。tuồng đến kịch nói và cả nhạc kịch đương đại. Vở diễn "Người là niềm tin tất thắng" của Nhà hát Chèo Hà Nội khai thác chi tiết Bác về thăm quê hương sau 50 năm xa cách. Tôi nhớ mãi cảnh Bác đứng bên bờ ao làng， tay vuốt nhẹ cây cau， ánh mắt nhìn xa xăm. Không lời thoại nào， chỉ có tiếng sáo trúc và ánh đèn vàng vọt. Đạo diễn Trần Văn Hùng kể lại: "Chúng tôi mất ba tháng chỉ để tập động tác vuốt cau sao cho thật tự nhiên. Bác không cần diễn， Bác chỉ cần hiện diện."
Có một thực tế ít được nhắc đến: nhiều tác phẩm về Hồ Chí Minh đang dần thoát khỏi lối minh họa một chiều. Các nghệ sĩ trẻ bắt đầu đặt câu hỏi về sự cân bằng giữa tôn kính và chân thực. Ca sĩ Hà My， người từng gây tranh cãi với ca khúc "Bác Hồ – Người cha già" phối theo phong cách indie rock， thẳng thắn: "Tôi không muốn Bác chỉ ngồi trên bục cao. Tôi muốn thấy Bác như một người ông kể chuyện cho cháu nghe." Phản ứng dư luận chia hai luồng， nhưng chính những tranh luận đó khiến nghệ thuật biểu diễn Hồ Chí Minh trở nên sống động hơn bao giờ hết.Tôi đã theo dõi liên hoan "Tác phẩm sân khấu về Hồ Chí Minh" tại TP.HCM năm ngoái. Có một tiểu phẩm ngắn của sinh viên Trường Sân khấu Điện ảnh kể về những năm tháng Bác ở Pháp， dùng ánh sáng và hình chiếu tối giản. Cảnh Bác viết "Bản án chế độ thực dân Pháp" trong căn phòng trọ chật hẹp， tiếng bút sột soạt hòa cùng tiếng mưa Paris. Không có lời ca ngợi nào， nhưng khán giả trẻ vỗ tay rần rần. Một bạn sinh viên nói với tôi: "Lần đầu tiên mình thấy Bác gần gũi đến thế."Nghệ thuật biểu diễn Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội lớn: khai thác chiều sâu tâm hồn và trí tuệ của Người thay vì chỉ tái hiện các sự kiện lịch sử. Nhưng cũng có rủi ro. Khi quá tập trung vào kỹ thuật và hiệu ứng， người nghệ sĩ dễ đánh mất sự giản dị – phẩm chất cốt lõi làm nên Hồ Chí Minh. Nhìn lại những tiết mục để đời， từ giọng hát của NSND Quốc Hương đến những vở kịch của NSND Doãn Hoàng Giang， tôi thấy họ đều bắt đầu từ sự chân thành. Có lẽ đó là bài học lớn nhất cho thế hệ hôm nay: đừng cố làm Bác vĩ đại hơn， hãy để Bác tự tỏa sáng qua từng câu hát。từng bước chân trên sân khấu.
