Người ta thường nói văn học dân gian Việt Nam hay bởi nó không nằm trên trang giấy mà sống trong lời ru của bàănhọcdângianViệtNamhayKhobáutừnhữngcâuchuyệnbênbếplửgiải pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân， trong câu chuyện của mẹ mỗi tối. Tôi nhớ mãi hình ảnh bà tôi ngồi bên bếp lửa， kể chuyện Thạch Sanh giết chằn tinh mà chẳng cần sách vở. Giọng bà trầm bổng， đôi khi dừng lại để tôi đoán kết cục. Cái hay của văn học dân gian Việt Nam nằm ở chỗ đó: nó mộc mạc。dễ đi vào lòng người， và mỗi lần kể lại là mỗi lần sáng tạo thêm. Những câu chuyện cổ tích， truyền thuyết， ca dao， tục ngữ ấy đã nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ người Việt.
Điều làm tôi ấn tượng là tính biến đổi của văn học dân gian. Cùng một tích truyện Tấm Cám。mỗi vùng miền lại kể một kiểu. Ở đồng bằng Bắc Bộ， Tấm hiền lành chịu đựng;vào đến miền Trung， câu chuyện có thêm chi tiết Tấm hóa thành chim vàng anh rồi mới trở lại làm người. Sự khác biệt ấy không làm mất đi cái hay mà còn khiến văn học dân gian Việt Nam hay hơn， phong phú hơn. Nó giống như một dòng sông， mỗi khúc uốn lại mang một màu nước riêng. Có lần tôi hỏi một cụ già ở Quảng Nam về truyện cổ tích， cụ cười bảo: “Kể theo cách của mình mới nhớ lâu， chứ rập khuôn thì thành cái máy mất rồi”Ca dao， tục ngữ là phần tôi yêu nhất. Chỉ vài câu ngắn như “Một cây làm chẳng nên non / Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” mà đúc kết cả bài học về đoàn kết. Hay “Thân em như tấm lụa đào / Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai” – câu ca dao nói thay nỗi bất hạnh của người phụ nữ trong xã hội cũ， mà đọc lên vẫn thấy xót xa. Văn học dân gian Việt Nam hay ở chỗ nó chạm đến những điều giản dị nhất: tình yêu。nỗi buồn， sự bất công， ước mơ về công lý. Không cần cầu kỳ， chỉ bằng ngôn từ mộc mạc， nó khiến người đọc phải suy ngẫm. Tôi có lần chứng kiến một nhóm sinh viên tranh luận về ý nghĩa câu tục ngữ “Đói cho sạch， rách cho thơm” – cuộc tranh luận kéo dài cả buổi vì mỗi người hiểu một cách. Đấy， sức sống của văn học dân gian là vậy.Một điểm đáng chú ý là văn học dân gian không chỉ để đọc mà còn để diễn. Hát ru， hò vè， chèo， tuồng… tất cả đều bắt nguồn từ kho tàng dân gian. Tôi từng xem một vở chèo cổ ở Thái Bình， khán giả ngồi kín sân đình， từ cụ già đến đứa trẻ đều chăm chú. Khi nhân vật Thị Kính bị oan， cả sân đình nín lặng. Cái hay của văn học dân gian Việt Nam hay là ở chỗ nó kết nối cộng đồng， tạo ra những khoảnh khắc cảm xúc chung mà ngày nay hiếm tác phẩm hiện đại nào làm được. Dĩ nhiên， không phải mọi thứ đều hoàn hảo. Có những câu chuyện mang tư tưởng trọng nam khinh nữ， hoặc yếu tố mê tín。
nhưng đó là dấu ấn của thời đại. Chúng ta có thể chọn lọc， giữ lại cái tinh túy.Giới trẻ bây giờ có vẻ xa rời văn học dân gian， nhưng tôi không nghĩ vậy. Chỉ cần một lần được nghe kể chuyện cổ tích đúng chất， các em sẽ bị cuốn hút. Tôi đã thử kể chuyện Sọ Dừa cho đứa cháu 8 tuổi， không ngờ nó ngồi im nghe hết rồi hỏi: “Sao Sọ Dừa không lấy công chúa ngay từ đầu hả cậu” Câu hỏi ngây ngô ấy chứng tỏ văn học dân gian Việt Nam hay vẫn còn nguyên giá trị. Nếu biết cách truyền tải， kho báu này sẽ không bao giờ cũ. Và có lẽ， giữa thời đại của màn hình phẳng， những câu chuyện bên bếp lửa vẫn là thứ gì đó rất đỗi thân thương。
nhắc ta nhớ về cội nguồn.
