Hai tuần trướcáchkinhđiểnhayKhingườitrẻtìmvềgiátrịvữngbềgiải pháp tiết kiệm chi tiêu gia đình， tôi đứng xếp hàng mua cà phê sáng ở một quán nhỏ trên đường Nguyễn Du， TP.HCM. Cô gái đứng trước tôi， khoảng hai mươi tuổi， tay ôm cuốn “Những người khốn khổ” bản dịch cũ， gáy sách đã sờn. Cô kể với bạn qua điện thoại: “Đọc xong đoạn Jean Valjean trộm bánh mì。mình ngồi khóc cả tiếng. Tự nhiên thấy mấy drama trên mạng nhạt hẳn” Câu chuyện nhỏ đó khiến tôi chú ý: sách kinh điển hay không hề lỗi thời， nó đang được một bộ phận giới trẻ tìm lại như một liều thuốc giải độc cho nhịp sống quá nhanh.Thực tế， không khó để bắt gặp những cuốn sách kinh điển hay trong các buổi trò chuyện của người trẻ. Ở một câu lạc bộ đọc sách trên đường Võ Văn Tần， mỗi tháng họ chọn một tác phẩm kinh điển để mổ xẻ. Tháng trước là “Trăm năm cô đơn”。tháng này là “Tội ác và hình phạt”. Người điều hành， một cựu nhân viên công nghệ， bảo: “Mình không đọc để lấy kiến thức. Mình đọc để hiểu vì sao con người ta lại hành xử như vậy” Cách đọc ấy khác hẳn với kiểu đọc để trích dẫn hay khoe thành tích. Nó chậm， nó đau， và nó buộc người đọc phải đối diện với chính mình. Có lẽ vì thế mà sách kinh điển hay vẫn giữ được sức hút riêng， không ồn ào như best-seller mới ra lò.Tôi có lần ngồi cà phê với anh Hùng， chủ một hiệu sách cũ trên đường Bàn Cờ. Anh bảo doanh số sách văn học kinh điển tăng khoảng ba mươi phần trăm so với hai năm trước， chủ yếu nhờ sinh viên và nhân viên văn phòng. “Tụi nó mua ‘Số đỏ’ rồi về chụp hình khoe。
nhưng kỳ thực là đọc thật. Có đứa quay lại hỏi mình: anh ơi， đoạn chị Hoàng Hôn chết， Vũ Trọng Phụng viết vậy có phải để chửi cái xã hội Tây hóa nửa mùa không” Anh Hùng cười， nói rằng đó là câu hỏi mà mấy chục năm trước không ai hỏi. Người trẻ bây giờ đọc sách kinh điển hay theo cách của họ: không sợ sai， không ngại tranh luận， và thường liên hệ với chuyện thời sự. Một cuốn sách kinh điển hay， với họ， là cuốn sách mở ra đối thoại chứ không phải áp đặt chân lý.Nhưng cũng có mặt trái. Một bạn đọc trên diễn đàn văn học than rằng mình bỏ dở “Chiến tranh và hòa bình” sau ba chương vì “không nhớ nổi tên nhân vật”. Bạn khác lại bảo đọc “Ulysses” xong chẳng hiểu gì， chỉ thấy mệt. Thế nên việc chọn sách kinh điển hay để đọc không hề dễ. Kinh điển không đồng nghĩa với dễ đọc. Có những cuốn phải đọc hai。ba lần mới thấm. Tôi từng mất gần một năm mới đọc xong “Đi tìm thời gian đã mất” của Proust， và đến giờ vẫn chưa chắc mình hiểu hết. Nhưng chính cái cảm giác vật lộn với từng trang sách lại tạo ra một thứ kết nối kỳ lạ với tác giả. Đọc sách kinh điển hay không phải là cuộc thi đọc nhanh， mà là hành trình kiên nhẫn.
Cuối tuần rồi， tôi ghé lại quán cà phê đó. Cô gái ôm “Những người khốn khổ” vẫn ngồi ở bàn góc， lần này bên cạnh là cuốn “Thép đã tôi thế đấy” mượn từ thư viện. Cô nói với tôi: “Đọc kinh điển xong。mình bỏ luôn thói quen lướt mạng mỗi tối. Mệt mà đã” Tôi không cho rằng sách kinh điển hay sẽ thay thế được mạng xã hội hay phim ảnh. Nhưng rõ ràng， giữa vô vàn nội dung ngắn， vẫn có những người trẻ chọn đi chậm lại， đọc một cuốn sách kinh điển hay， và tìm thấy ở đó những câu hỏi lớn hơn chính mình. Đó là một tín hiệu đáng mừng， ít nhất là với những ai tin rằng văn học không chỉ để giải trí.
