Đầu năm 2024ănhọcđươngđạiViệtNamNhữngchuyểnđộngvàtrăntrởhướng dẫn dọn nhà nhanh， tiểu thuyết “Bến phà” của nhà văn trẻ Nguyễn Minh Khuê bất ngờ lọt vào danh sách bán chạy nhất tại Hà Nội， in đến tái bản lần thứ ba chỉ sau hai tháng. Không quảng bá rầm rộ。không gắn mác “hiện tượng”， cuốn sách chinh phục độc giả bằng giọng văn lạnh lùng mà thấm thía về những mảnh đời ven đô. Sự kiện nhỏ ấy phần nào cho thấy văn học đương đại ở Việt Nam đang có những bước đi riêng， không ồn ào nhưng đầy sức sống.
Dễ nhận thấy， đội ngũ cầm bút hôm nay đa dạng hơn nhiều so với hai thập kỷ trước. Bên cạnh những tên tuổi đã khẳng định như Nguyễn Ngọc Tư， Đỗ Bích Thúy， Nguyễn Bình Phương， một thế hệ 8X， 9X xuất hiện với tần suất dày đặc. Họ viết về đô thị。về tình yêu， về những tổn thương tinh thần bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh và cấu trúc linh hoạt. Tôi có lần dự một buổi ra mắt sách ở quận 3， TP.HCM， thấy khán phòng chật kín người trẻ. Họ tranh luận sôi nổi về kết mở của truyện ngắn “Mùa chuyển” – điều mà cách đây mười năm khó thấy ở một sự kiện văn chương.Thị trường xuất bản cũng phản ánh rõ nét văn học đương đại ở Việt Nam. Nhiều nhà xuất bản tư nhân mạnh dạn đầu tư vào dòng văn học thiếu niên。tản văn và truyện ngắn độc lập. Số lượng đầu sách văn học nội địa tăng khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2020–2023， theo thống kê từ Hội Nhà văn. Nhưng mặt trái là sự cạnh tranh khốc liệt khiến không ít cây bút trẻ chạy theo số lượng， xuất bản vội vã rồi nhanh chóng bị lãng quên. Một biên tập viên lâu năm ở NXB Trẻ thừa nhận với tôi: “Giờ tìm được bản thảo chỉn chu， có dấu ấn cá nhân khó hơn xưa”.Điều đáng mừng là văn học đương đại ở Việt Nam không chỉ bó hẹp trong nước. Các tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư， Phan Thị Vàng Anh đã được dịch sang tiếng Anh， Pháp。
Hàn. Những cây bút trẻ như Hiền Trang， Đinh Phương cũng dần có mặt trên các tạp chí văn học quốc tế. Dẫu vậy， số lượng còn khiêm tốn so với tiềm năng. Khâu quảng bá ra nước ngoài vẫn lúng túng， thiếu chiến lược dài hơi. Tôi nghĩ văn học đương đại ở Việt Nam cần thêm những “đại sứ” không chỉ viết hay mà còn am hiểu thị trường ngoại quốc.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy văn học đương đại ở Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình thú vị. Nó không còn là sân chơi riêng của những cây đa， cây đề mà mở rộng cho nhiều giọng điệu. Có người viết để giải tỏa， có người viết để kiếm sống， nhưng trên hết vẫn là những tác phẩm chạm được vào đời sống thực. Một buổi chiều ngồi quán cà phê sách ở phố Đinh Lễ， tôi bắt gặp cô sinh viên đọc “Truyện ngắn hay 2023” và ghi chép lia lịa. Chi tiết nhỏ ấy khiến tôi tin rằng， dù còn nhiều thách thức。
văn học đương đại ở Việt Nam vẫn đang âm thầm nuôi dưỡng những người đọc thực sự.
