“Mình không nhớ nổi tên một nhân vật văn học nào ngoài chị Dậu” Câu nói của một bạn sinh viên năm hai ngành Kinh tế khiến tôi chột dạ. Bạn ấy thích đọc – nhưng là đọc truyện tranhựctrạngthíchvănhọcKhiniềmđammêbịbỏquêngiữathờiđạisốlưu ý khi chỉnh sửa video， đọc status Facebook， đọc review phim. Còn văn học?“Khô lắm， toàn chữ với chữ”Thực trạng thích văn học ở giới trẻ hiện nay không hẳn là “thờ ơ” mà là “thích sai cách”. Tôi từng chứng kiến một nhóm học sinh cấp ba hào hứng bàn luận về một tiểu thuyết ngôn tình trên mạng， say sưa đến mức quên cả giờ ra chơi. Nhưng khi cô giáo giới thiệu “Chí Phèo” của Nam Cao， cả lớp im phăng phắc. Một em còn hỏi nhỏ: “Cô ơi， truyện này có trên Wattpad không ạ”Không thể phủ nhận: văn học trong nhà trường đang bị “đóng khung” bởi những bài giảng phân tích nhân vật theo khuôn mẫu， những đề văn mở bài – thân bài – kết bài rập khuôn. Học sinh học để thi， để đối phó， chứ không phải để cảm nhận. Thực trạng thích văn học vì thế mà méo mó. Có những bạn đạt điểm cao môn Ngữ văn nhưng chưa một lần tự nguyện mua một cuốn tiểu thuyết. Có những bạn thuộc lòng hàng chục bài thơ nhưng không rung động trước một câu thơ hay ngoài sách giáo khoa.Tôi có quen một cô giáo dạy Văn ở Hải Phòng. Cô kể: “Năm nào tôi cũng thử nghiệm cho học sinh tự chọn một tác phẩm ngoài chương trình để thuyết trình. Ban đầu các em chọn truyện ngắn của Nguyễn Nhật Ánh。của Khải Đơn， thậm chí là truyện kinh dị. Nhưng dần dần， một vài em quay lại với Thạch Lam， với Vũ Trọng Phụng. Có em còn xin cô gợi ý sách” Niềm thích văn học không mất đi， nó chỉ ngủ quên khi bị ép buộc phải thích theo một cách duy nhất.
Thực trạng thích văn học còn phụ thuộc vào cách người lớn truyền cảm hứng. Một ông bố đọc truyện cổ tích cho con nghe mỗi tối， một cô giáo kể chuyện “Tắt đèn” bằng giọng hào hứng như đang kể chuyện ma， một nhóm bạn trẻ lập podcast đọc thơ – đó là những hạt giống. Nhưng hạt giống ấy cần đất ẩm. Nếu gia đình chỉ toàn sách tham khảo， nhà trường chỉ toàn đề cương， thì mầm thích văn học khó lòng nảy nở. Tôi tin rằng。thực trạng thích văn học hôm nay không đáng báo động， nhưng đáng để suy ngẫm. Bởi vì một xã hội mà người trẻ không còn thích đọc văn học， là một xã hội đang mất dần khả năng đồng cảm và tưởng tượng.
