uần trướcựctrạngloạihìnhnghệthuậttạiViệtNamNhữnggammàusángtốcải xanh gần đây， tôi có dịp ngồi lại với một nghệ sĩ hát bội hơn 40 năm tuổi nghề tại TP.HCM. Ông kể rằng mỗi suất diễn bây giờ chỉ còn vài chục khán giả， chủ yếu là người lớn tuổi. Câu chuyện ấy phần nào phản ánh thực trạng 7 loại hình nghệ thuật truyền thống đang phải vật lộn để tồn tại giữa dòng chảy văn hóa đương đại. Trong khi đó， một số loại hình lại có sức sống mới nhờ sự đổi mới và tiếp cận khán giả trẻ.Nhìn vào bức tranh chung， thực trạng 7 loại hình nghệ thuật bao gồm tuồng， chèo。cải lương， hát xẩm， ca trù， nhã nhạc cung đình và múa rối nước cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Ca trù và hát xẩm gần như chỉ còn trong các buổi biểu diễn học đường hoặc sự kiện văn hóa nhỏ lẻ. Nghệ sĩ ca trù Nguyễn Thị Chúc ở Hà Nội tâm sự: “Lớp trẻ đến với ca trù phần lớn vì tò mò， chứ để theo đuổi chuyên nghiệp thì rất ít” Số lượng nghệ nhân ca trù trên cả nước hiện chưa đến 100 người， và phần lớn đã ngoài 60 tuổi. Đây là con số đáng báo động cho một di sản đã được UNESCO vinh danh.Chèo và tuồng có phần khả quan hơn nhờ các đoàn nghệ thuật được nhà nước bao cấp một phần kinh phí. Tuy nhiên， các suất diễn phục vụ du lịch hoặc lễ hội vẫn là nguồn thu chính. Một đạo diễn trẻ ở Nhà hát Chèo Việt Nam chia sẻ: “Chúng tôi phải tự làm mới kịch bản， thêm yếu tố hài hước đương đại để kéo khán giả. Nhưng làm mãi cũng thành công thức” Thực tế， nhiều vở chèo cổ vẫn được dàn dựng nhưng khán giả trẻ chiếm chưa đến 20%. Cải lương có lượng khán giả trung thành hơn ở miền Tây。
song các đoàn hát đang thu hẹp dần vì thiếu nhân lực kế cận.Điểm sáng hiếm hoi đến từ nhã nhạc cung đình Huế và múa rối nước. Nhã nhạc được bảo tồn khá tốt nhờ sự vào cuộc của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế， với các buổi biểu diễn định kỳ phục vụ du khách. Múa rối nước thì có lợi thế sân khấu độc đáo， thu hút cả khán giả quốc tế. Một nghệ nhân ở làng rối nước Đào Thục (Hà Nội) cho biết: “Mỗi tháng chúng tôi diễn 15-20 suất， chủ yếu cho khách du lịch. Nhưng để duy trì đội ngũ。phải có lớp trẻ học nghề， mà hiện tại chỉ có 3-4 bạn trẻ theo học”Thực trạng 7 loại hình nghệ thuật không chỉ là câu chuyện của kinh phí hay khán giả， mà còn là vấn đề truyền nghề. Những người trẻ đến với nghệ thuật truyền thống thường không mặn mà vì thu nhập thấp và tương lai bấp bênh. Trong khi đó， các loại hình như cải lương hay chèo đang cố gắng thích nghi bằng cách đưa lên nền tảng số， nhưng hiệu quả chưa rõ rệt. Có người nói vui rằng: “Nghệ thuật truyền thống giờ giống như cây cổ thụ。cần được chăm sóc đặc biệt mới không bị lay lắt” Thực tế， nếu không có những chính sách đột phá và sự chung tay của cộng đồng， nhiều loại hình trong số 7 loại hình nghệ thuật này có thể chỉ còn là ký ức.
