Đọc lại "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố vào một đêm Sài Gòn mưa tầm tãữngTrangVănChạmĐếnTráiTimCảmNhậnVănHọcNổiTiếbún mắm dễ làm， tôi bỗng nhận ra cảm nhận văn học nổi tiếng không nằm ở những giải thưởng hay lời khen có cánh. Nó nằm ở khoảnh khắc chị Dậu bán con， bán chó， rồi bị đày đọa đến mức phải vùng lên. Ngô Tất Tố viết về người nông dân Việt Nam trước 1945 bằng một thứ ngôn ngữ trần trụi， không tô vẽ. Tôi từng nghe một giáo viên già ở Hà Nội nói rằng， mỗi lần dạy lại "Tắt đèn"。ông vẫn rưng rưng khi đọc đoạn chị Dậu cởi áo cho chồng. Đó là thứ cảm nhận văn học nổi tiếng không cần phân tích cầu kỳ， chỉ cần một trái tim biết rung động.Nam Cao thì khác. "Chí Phèo" không khiến ta khóc ngay， nhưng ám ảnh đến nhiều ngày sau. Tôi nhớ có lần ngồi quán cà phê vỉa hè， nghe hai anh xe ôm tranh luận về việc Chí Phèo chết có đáng thương không. Một anh bảo: "Hắn ác， nhưng mà làng Vũ Đại mới là thứ đẩy hắn đến đó." Cảm nhận văn học nổi tiếng đôi khi không đến từ giảng đường， mà từ những cuộc nói chuyện bình dân như vậy. Nam Cao không kể chuyện。
ông lột trần cái xã hội thực dân nửa phong kiến. Thị Nở với bát cháo hành trở thành biểu tượng của tình người hiếm hoi giữa bùn lầy. Đọc xong， tôi tự hỏi: nếu không có bát cháo ấy， liệu Chí Phèo có chết trong cô đơn hơn không?Thơ mới 1932-1945 lại đưa cảm nhận văn học nổi tiếng sang một chiều khác. Xuân Diệu viết "Vội vàng" như thể ông đang chạy đua với thời gian. Tôi từng chứng kiến một bạn trẻ đọc thuộc lòng "Ta muốn ôm cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn" rồi khóc. Không phải vì thơ buồn， mà vì cô ấy vừa chia tay người yêu. Thơ Xuân Diệu không dạy ta yêu nước theo kiểu hô hào。nó dạy ta yêu từng giây phút sống. Hàn Mặc Tử thì đau đến tận cùng với "Đây thôn Vĩ Dạ". Cảm nhận văn học nổi tiếng ở đây là sự đồng cảm với một người bệnh tật， biết mình sắp chết， vẫn khao khát được về thăm quê. Tôi đã đến thôn Vĩ Dạ một lần. Dòng sông Hương vẫn xanh， nhưng câu thơ "Gió theo lối gió， mây đường mây" thì không còn ai nhớ đúng nữa.Văn học cách mạng sau 1945 cũng có những tác phẩm để lại cảm nhận văn học nổi tiếng. "Đồng chí" của Chính Hữu chỉ có 20 câu， nhưng hình ảnh "Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ" khiến nhiều thế hệ học sinh nhớ mãi. Tôi có một người chú từng đi bộ đội， chú bảo rằng ngoài đời， đồng đội không nói những lời hoa mỹ như thơ. Họ chia nhau củ sắn， gói thuốc lào. Chính Hữu viết thơ từ chính những điều giản dị đó. Cảm nhận văn học nổi tiếng không phải là khen hay， mà là thấy mình trong đó. Tôi không đi bộ đội。nhưng đọc "Đồng chí"， tôi hiểu thế nào là tình đồng đội.Cuối cùng， cảm nhận văn học nổi tiếng không nên bị đóng khung trong sách giáo khoa. Nó sống trong những buổi cà phê sáng， trong lời ru của mẹ， trong câu chuyện của người lái xe ôm. Tôi từng thấy một cô gái bán vé số đọc "Truyện Kiều" bằng điện thoại. Cô bảo: "Em không hiểu hết， nhưng em thích đoạn Thúy Kiều gảy đàn cho Kim Trọng nghe." Vậy là đủ. Văn học nổi tiếng không cần người đọc phải là giáo sư. Nó cần người đọc biết rung động. Và tôi tin rằng。dù công nghệ có thay đổi thế nào， những trang văn chạm đến trái tim vẫn sẽ còn mãi.
