Nghệ thuật trào phúng không chỉ là tiếng cườiệthuậttràophúnglàgìGócnhìntừHồChíchả cá truyền thống， mà là vũ khí sắc bén. Ở Hồ Chí Minh， trào phúng xuất hiện từ rất sớm， khi Người viết những bài báo bằng tiếng Pháp với bút danh Nguyễn Ái Quốc. Những văn bản ấy đả kích thực dân， phong kiến bằng giọng điệu vừa hài hước vừa cay độc， khiến kẻ thù không thể phản bác. Vậy nghệ thuật trào phúng là gì?Đó là cách dùng cái cười để phê phán cái xấu， cái lỗi thời， cái giả dối。đồng thời khẳng định chân lý và lẽ phải.Đọc 'Vi hành' của Nguyễn Ái Quốc， ta thấy rõ điều đó. Truyện ngắn kể về chuyến 'vi hành' của vua Khải Định sang Pháp， nhưng thực chất là một màn kịch trào phúng. Tác giả dựng lên cảnh vua bị người Pháp đối xử như một gã hề， còn dân chúng thì nhìn bằng con mắt khinh bỉ. Cái cười ở đây không chỉ là giải trí。mà là sự lột trần bản chất bù nhìn của chế độ phong kiến. Hồ Chí Minh không dùng lời lẽ hoa mỹ。Người dùng những chi tiết đời thường: vua mặc áo lụa， đi giày tây， nhưng lại bị sai bảo như một đứa trẻ. Sự tương phản giữa hình thức và thân phận tạo nên tiếng cười chua xót.Nghệ thuật trào phúng của Hồ Chí Minh còn thể hiện trong thơ chữ Hán. Bài 'Báo tiệp' (Tin thắng trận) viết năm 1948， khi quân ta thắng lớn ở Việt Bắc. Người viết: 'Tin thắng trận nổ ra như sấm， / Lũ giặc Tây run rẩy như cầy.' Cách so sánh kẻ thù với loài vật vừa hài hước vừa hạ thấp uy thế của chúng. Đó là trào phúng tích cực， dùng tiếng cười để cổ vũ tinh thần chiến sĩ. Không phải ngẫu nhiên mà Người thường nói: 'Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận.' Trên mặt trận ấy。trào phúng là mũi nhọn.Vậy nghệ thuật trào phúng là gì trong tư tưởng Hồ Chí Minh?
Nó không phải là châm biếm vô hại， càng không phải là đả kích cá nhân. Nó nhắm vào cái ác， cái dốt。
cái lười biếng， cái tham nhũng. Trong bài 'Nâng cao đạo đức cách mạng， quét sạch chủ nghĩa cá nhân' (1969)， Người phê phán những cán bộ 'miệng nói dân chủ， tay làm quan liêu'. Câu văn ngắn， gọn， nhưng đủ để người đọc nhận ra thói đạo đức giả. Trào phúng của Người không cần cường điệu， chỉ cần đặt sự thật cạnh nhau là đủ gây cười. Ví dụ， Người kể chuyện một ông quan về hưu， ngày nào cũng mặc áo the， đội khăn xếp， ra vẻ ta đây， nhưng khi có việc làng thì chẳng ai nhờ. Cái cười bật ra từ sự vô dụng được khoác lên vẻ oai phong.Ngày nay， nghệ thuật trào phúng vẫn cần thiết. Nhưng nó dễ bị lạm dụng thành công cụ đả kích cá nhân hoặc gây cười dung tục. Nhìn vào Hồ Chí Minh， ta học được rằng trào phúng chỉ có sức mạnh khi nó xuất phát từ lòng yêu thương con người và mục đích xây dựng. Một câu chuyện nhỏ: năm 1957， Người đến thăm một hợp tác xã， thấy nông dân cấy lúa thưa， Người bảo: 'Cấy thưa thì lúa mọc lên nhổ cỏ cho dễ， nhưng mà đói đấy.' Cả cánh đồng cười ồ. Tiếng cười ấy vừa nhắc nhở vừa thân thiện. Đó chính là nghệ thuật trào phúng Hồ Chí Minh: nhẹ nhàng， thấm thía， không xúc phạm。
nhưng không kém phần sâu cay. Nghệ thuật trào phúng là gì?Là tiếng cười có lý trí， có trái tim và có mục đích.
