Chị Nguyễn Thị HoaănhọcdângianViệtNamđượcquantâmtrởlạinhờsứchúttừcộngđồchia sẻ về nấu ăn ngon， 34 tuổi， chủ một quán cà phê nhỏ trên đường Phan Xích Long， TP.HCM。vừa mở lớp kể chuyện cổ tích cho trẻ em vào sáng Chủ nhật. Lớp học nhanh chóng kín chỗ sau ba ngày đăng ký. “Tôi không ngờ phụ huynh lại hào hứng đến vậy. Họ bảo con họ chỉ biết đến siêu anh hùng Marvel， chứ chẳng thuộc nổi một câu ca dao”， chị Hoa kể. Sự việc nhỏ này phản ánh một làn sóng đang lặng lẽ nhưng mạnh mẽ: văn học dân gian Việt Nam được quan tâm trở lại， không chỉ trong nhà trường mà còn trong đời sống đương đại.Không khó để bắt gặp những dấu hiệu. Trên các nền tảng mạng xã hội， những trang chuyên về ca dao。
tục ngữ， truyền thuyết thu hút hàng trăm nghìn lượt theo dõi. Một kênh TikTok có tên “Chuyện xưa kể lại” đăng tải các video ngắn về Thánh Gióng， Sơn Tinh – Thủy Tinh với hiệu ứng hình ảnh hiện đại， mỗi clip đạt trung bình 500.000 lượt xem. Anh Trần Minh Quân， người sáng lập kênh， cho biết: “Tôi chỉ kể lại bằng giọng điệu gần gũi， thêm chút hài hước. Vậy mà các bạn trẻ bình luận rôm rả， nhiều người còn xin tài liệu để đọc thêm” Điều này cho thấy văn học dân gian Việt Nam được quan tâm không còn là câu chuyện của riêng giới nghiên cứu.Tại các trường phổ thông， giáo viên cũng đang thay đổi cách tiếp cận. Cô Lê Thị Bích。giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội， chia sẻ rằng cô thường cho học sinh đóng vai các nhân vật trong truyện cổ tích， hoặc so sánh bản gốc với các bản chuyển thể hiện đại. “Có em còn phát hiện ra rằng motif ‘người đội lốt’ trong truyện Tấm Cám giống với một bộ phim Hàn Quốc. Thế là cả lớp tranh luận sôi nổi”， cô Bích nói. Cách làm này giúp văn học dân gian Việt Nam được quan tâm một cách tự nhiên， không gò bó. Khảo sát nhanh tại một trường THPT ở Đà Nẵng cho thấy 68% học sinh cho biết các em thích học ca dao， tục ngữ hơn khi được lồng ghép trò chơi hoặc thảo luận nhóm.Giới xuất bản cũng nắm bắt xu hướng. Năm 2024， một nhà sách tại TP.HCM tái bản bộ “Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam” với minh họa màu của họa sĩ trẻ. Ấn phẩm bán hết 3.000 bản chỉ trong hai tuần. Chị Phạm Thu Thủy， đại diện nhà sách， nhận định: “Độc giả mua không chỉ để cho con， mà còn để sưu tầm. Họ muốn tìm lại ký ức tuổi thơ” Đáng chú ý， nhiều bạn trẻ còn tự sáng tác truyện tranh dựa trên các tích cũ， rồi đăng lên các diễn đàn sáng tác. Một nhóm sinh viên Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn vừa cho ra mắt tập truyện tranh “Sự tích trầu cau” theo phong cách graphic novel。nhận được hơn 10.000 lượt tải trong tháng đầu.
Sự quan tâm trở lại này không hề ngẫu nhiên. Khi đời sống hiện đại có quá nhiều thứ ngoại lai， người Việt – nhất là thế hệ trẻ – bắt đầu tìm về cội nguồn như một cách neo giữ bản sắc. Tôi từng chứng kiến một nhóm bạn trẻ ở Huế thức trắng đêm để ghi âm lời kể của các cụ già về truyền thuyết sông Hương. Họ bảo rằng những câu chuyện ấy giúp họ hiểu hơn về mảnh đất mình đang sống. Văn học dân gian Việt Nam được quan tâm， suy cho cùng， không phải vì nó “hot” theo trào lưu， mà vì nó chạm đến phần ký ức tập thể mà mỗi người Việt đều mang trong mình. Cách nó quay trở lại – qua mạng xã hội， qua lớp học。qua sách ảnh – cũng cho thấy một điều giản dị: di sản chỉ sống khi có người kể và người nghe.
